ارزیابی کمی و کیفی خشکهدارهای سرخدار در جنگلهای افراتخته استان گلستان
نویسندگان
1 استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
2 استادیار، گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشجوی کارشناسیارشد جنگلشناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران.
4 استادیار، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدۀ فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
doi
چکیده
مرگومیر درختان و تبدیل آن به خشکهدار یکی از مهمترین فرآیندها در جنگلها است. خشکهدار یک مشخصة مهم ساختاری جنگلهای طبیعی بهویژه در فاز تحولی کهنرست است که دامنة وسیعی از کارکردهای بومشناختی را ایفا میکند. این بررسی با هدف ارزیابی کمی و کیفی خشکهدارهای سرخدار در ذخیرهگاه افراتخته علیآباد کتول انجام شد. پس از جنگلگردشی اولیه و انتخاب سه قطعه یک هکتاری، آماربرداری صددرصد خشکهدارها و اندازهگیری مشخصههای کمی و کیفی شامل قطر، ارتفاع، نوع خشکهدار و درجه پوسیدگی انجام شد. نتایج نشان داد که مقدار متوسط حجم خشکهدارها 46/50 مترمکعب در هکتار است و بیشترین حجم خشکهدارها در بین گونههای درختی مربوط به گونة سرخدار معادل 40/37 مترمکعب در هکتار و همچنین در دومین درجه پوسیدگی و شکل خشکهدار سرپا است. نتایج حاصل از محاسبة نرخ مرگومیر در طبقات قطری نشان داد که بیشترین حجم خشک در طبقات میان قطر و در گونة سرخدار در طبقة 10 و 15 سانتیمتری (89/33 درصد از حجم کل) و برای دیگر گونهها در طبقات قطری 60، 55 و 80 رخ میدهد. با توجه اینکه گونه سرخدار در لیست قرمز گونههای تهدید شده قرارداد و بیشترین نرخ مرگومیر در قطرهای کم مشاهده میشود، لازم است با شناخت عوامل مؤثر بر مرگومیر آن شرایط احیا و حفاظت از آن فراهم شود.
