فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی یکی از بلایای محیطی است که فراوانی آن به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک کشور بسیار زیاد می باشد. کمبود بارش اثرات متفاوتی را بر روی آب های زیرزمینی، رطوبت خاک و جریان رودخانه ها به جای می گذارد. استخراج و تحلیل منحنی های شدت- تداوم و پایش خشکسالی از نیازهای اساسی برنامه ریزی های مدیریتی کشاورزی و منابع آبی محسوب می شود. بدین منظور بایستی از شاخص های خشکسالی استفاده شود. شاخص استاندارد شده بارش(SPI) یکی از مهمترین شاخص ها می باشد که هدف آن اختصاص ارزش عددی به مهم ترین فاکتور اقلیمی(بارندگی) می باشد. این شاخص جهت تعیین کمبود بارش در مقیاس های زمانی مختلف به کار می رود. مقیاس های زمانی، اثرات خشکسالی را در توانایی منابع آب نشان می دهند. در راستای پژوهش انجام گرفته، شدت های خشکسالی در یک دوره آماری 30 ساله برای 20 ایستگاه استان فارس، در سه مقیاس زمانی 6، 12 و 24 ماهه تعیین گردید. سپس براساس شدت های خشکسالی به دست آمده در ماه های مختلف، نمودارهای روند تغییرات شاخص SPI در مقیاس های مختلف تهیه گردید. با در نظر گرفتن مقیاس های زمانی کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت، خشکسالی از دیدگاه های مختلف بررسی و رخداد شدیدترین خشکسالی ها و دوره تناوب آن ها مقایسه و تحلیل گردید. نتایج نشان داد که استان فارس در بیشتر سال ها دچار خشکسالی بوده و شدت آن در سال های اخیر به مراتب بیشتر از سال های قبل می باشد. دیگر نتایج نشان داد که خشکسالی های کوتاه مدت دارای نوسانات و تغییرات زیادی می باشد و حساسیت بیشتری به تغییرات شرایط رطوبت دارد. اما در مقیاس های زمانی بلند مدت، خشکسالی های شدید دارای دوره های تداوم طولانی می باشند و خشکسالی را بهتر منعکس می نمایند. لذا با توجه به این که شدت خشکسالی و تکرار آن همگی توابعی هستند که به طور مستقیم و غیر مستقیم به مقیاس زمانی وابسته اند، لذا می توانند هشدار اولیه ای جهت خشکسالی و کمک به ارزیابی شدت آن باشند. از دیگر نتایج این پژوهش، مشخص شدن روند تغییرات از شدت های کم به زیاد از سمت شمال غربی استان به سمت جنوب شرقی آن می باشد. دوره تناوب وقوع خشکسالی با شدت ملایم در ایستگاه های مورد مطالعه به طور متوسط بین 3 تا 10 سال متغیر بود. این مقادیر برای خشکسالی های متوسط و شدید نیز به طور متوسط به ترتیب 5 تا 15 و 10 تا 15 سال به دست آمد.