تحلیل طبقاتی مکانیسم های شناختی-اجتماعی تنظیم کننده هویت اجتماعی ورزشکاران معلول
نویسندگان
1 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی،واحد نجف آباد،دانشگاه آزاد اسلامی،نجف آباد،ایران
2 استادیار مدیریت ورزشی،گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی ، واحد نجف آباد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، نجف آباد ، ایران
3 دانشجوی دکترای جامعه شناسی ورزشی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
4 گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی ، مهاباد، ایران
doi
10.83086/4s.2026.1222204چکیده
مقدمه : نظریه هویت اجتماعی نیز بیان میدارد که احساس تعلق به گروه اجتماعی و پذیرش هویت گروهی میتواند منابع انگیزشی، حمایتی و روانی برای فرد فراهم کند. هدف از پژوهش حاضر بررسی همزمان این دو نظریه در زمینه ورزش افراد دارای معلولیت، امکان تحلیل ترکیبی مؤلفههای شناختی و اجتماعی مؤثر بر هویت اجتماعی را فراهم میسازد، می باشد. روش : روش تحقيق اين پژوهش، از نوع تحلیلی همبستگی مبتنی بر مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماري ورزشکاران معلول تشکیل دادند. به شیوه نمونهگیری تصادفی ساده، تعداد 275 نفر از ورزشکاران وارد مطالعه شدند. به منظور گردآوری دادهها از مقیاس هویت اجتماعی صفاری نیا و روشن و پرسشنامه محقق ساخته ی تئوری رفتار برنامه ریزی شده استفاده شد. تحلیل دادهها با روش همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری و نرم افزار SPSS30 و pls4 انجام شد . یافته : نتایج نشان داد که پایگاه اجتماعی-اقتصادی بهطور خاص مکانیسمهای برنامهریزی و کنترل رفتاری را در شکلدهی به هویت اجتماعی ورزشکاران معلول تعدیل میکند، در حالی که سایر مؤلفههای تئوری رفتار برنامهریزی شده از نظر آماری در بین گروهها تفاوتی نشان ندادند. همچنین شاخصهای برازش برای مدل پژوهش در هر سه پایگاه اجتماعی-اقتصادی بیانگر برازش مناسب مدل مفهومی با مدل اندازه گیری بود. بحث و نتیجه گیری : اثرگذاری در هر سه طبقه، نشان میدهد که فشار اجتماعی ادراکشده برای ورزش کردن، نقش کمرنگی در شکلدهی هویت اجتماعی ورزشکاران معلول دارد. این امر ممکن است بازتاب استقلال بیشتر این افراد در تعریف هویت ورزشی خود یا ضعف شبکههای هنجارساز حمایتگر در محیطهای ورزشی معلولان باشد.
