واکاوی میانگین بلندمدت دمای سطح زمین با داده های مودیس؛ مطالعه موردی: کویر درانجیر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 استادیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22131/sepehr.2025.2039188.3090
چکیده

دمای سطح زمین یکی از پارامترهای مهم برای درک تغییرات فضایی و فرآیندهای سطح زمین است که به ارزیابی واقعی از وضعیت محیطی در مقیاس ­های محلی تا جهانی کمک می­ کند. ﺳﻨﺠﻨﺪه مودیس دمای سطح زﻣﻴﻦ را ﺑه ﻄﻮر پیوسته در ﻣﻘﻴﺎﺳﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﺑﺎ ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻜﺎﻧﻲ مناسب ﺗﻮﻟﻴﺪ و در اختیار پژوهشگران ﻗﺮار می­ دهد. در این پژوهش برای بررسی روند دمای سطح کویر درانجیر، ابتدا داده ­های روزانه دمای سطح زمین در محدوده حوضه آبریز کویر درانجیر در بازه زمانی سال های 2003 تا 2022 با تفکیک مکانی 1000 متری از وبگاه ناسا استخراج شد. پس از پردازش ­های لازم، میانگین بلندمدت روزانه (بیشینه) و شبانه (کمینه) دمای سطح کویر درانجیر در مقیاس فصلی و سالانه محاسبه شد. نتایج میانگین دمای سطح زمین در مقیاس فصلی نشان داد که بالاترین دمای سطح در نواحی پست به ویژه چاله بافق است که  اثر ارتفاع کم بر دمای سطح حوضه کویر درانجیر را نشان می ­دهند. علاوه بر این نتایج گویای آن است که اختلاف شبانه روزی دمای سطح کویر درانجیر در دوره گرم سال(فصول بهار و تابستان) بیش از دوره سرد سال(فصول پاییز و زمستان) است. در مقیاس سالانه نیز نشان داد که میانگین دمای روزانه سطح 40 درجه سلسیوس و میانگین دمای شبانه 9 درجه سلسیوس است که در این صورت اختلاف شبانه ­روزی دمای سطح 31 درجه خواهد بود. این اختلاف چشم گیر دمای شبانه روزی سطح می­ تواند چالش هایی را ایجاد کند.