بررسی و تحلیل مؤلّفههای تأثّر گلشن راز از قرآن کریم و احادیث شریف با تکیه بر هنر آفرینی تضمین و تلمیح و تأثیرپذیری واژگانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران.
3 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران.
doi
چکیده
چکیده مثنوی گلشن راز مهمّترین و مشهورترین اثر منظوم شیخ محمود شبستریی است که در بردارندة اندیشههای عرفانی اوست. با وجود حجم اندک، این کتاب یکی از یادگارهای پرارزش ادبیّات عرفانی کهن فارسی است که در آن بیان مفاهیم صوفیانه با شور، شوق همراه گردیده است. شبستریی این مثنوی را در پاسخ به پرسش های امیرحسین هروی سروده است. منظومة گلشن راز از زیبایی لفظ و بیان برخوردار است، بیش از آن که از تخیّل سرچشمه بگیرد براساس عقل و حکمت استوار شده است. در واقع مطالب این منظومه خلاصه فتوحات مکّیّه و حتّی فصوص ابن عربی است. میزان آشنایی و تسلّط شیخ محمود شبستریی آن عارف بزرگ بر قرآن و احادیث تا اندازه ای است که وی در بین بیان رازهای عرفانی خود در قالب تضمین، تلمیح از آیات قرآن کریم و احادیث نبوی بهره میگیرد تا نظرات خود را اثبات کند و در این میان بیشترین توجّه صاحب گلشن راز به مؤلّفههای تأثّر از قرآن و حدیث به تضمین وتلمیح آیات مبارکه و احادیث شریف است. این مقاله به روش (توصیفی– تحلیلی) میکوشد تا تأثیر بلاغی از شگردهای ادبی و اثرپذیری واژگانی را در بهرهمندی از قرآن و حدیث نشان دهد. ابیات مورد استناد از گلشنراز در این مقاله بر اساس کتاب چاپی دکتر کاظم دزفولیان و اعداد کاربردی به ترتیب صفحه وشماره بیت میباشد.
