فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل روند دمای سطح زمین و شناسایی عوامل مؤثر بر آن، به ‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، از اهمیت بالایی در مدیریت محیطی و برنامه ‌ریزی منابع طبیعی برخوردار است. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات دمای سطح زمین و ارتباط آن با تغییرات پوشش گیاهی و سطح آب دریاچه ها در حوضه آبریز بختگان–مهارلو طی دوره‌ی زمانی 2020-1990 انجام شد. برای دستیابی به این هدف، داده‌های ماهواره‌ای لندست ۵ و ۸ مورد استفاده قرار گرفته و شاخص‌های NDVI ، NDWI و LST ، استخراج شدند. در کنار آن، روند ۳۰ ساله بارندگی در ایستگاه‌های منتخب با استفاده از آزمون من–کندال و شیب سن تحلیل شد تا تغییرات دمایی در ارتباط با روندهای بارش ارزیابی شود. همچنین، تحلیل لکه‌های داغ(*Gi) برای شناسایی نواحی دارای تمرکز بالای دمایی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که در سه دهه اخیر، کاهش بارندگی در جنوب و جنوب‌شرقی حوضه منجر به کاهش قابل توجه منابع آبی و تخریب پوشش گیاهی در این نواحی شده است. شاخص NDWI روند کاهشی شدیدی را در سطح دریاچه‌های طشک، بختگان و مهارلو داشته و شاخص NDVI نیز در مناطق پیرامون این پهنه‌ها، کاهش محسوس پوشش گیاهی را نشان داد. همزمان، نقشه‌های دمای سطح زمین گویای انتقال طبقات دمایی از بازه‌های معتدل (25 – 15 درجه سلسیوس) به بازه‌های بالاتر (58 – 45 درجه سلسیوس) در جنوب و مرکز حوضه بوده‌اند، که نشان‌دهنده‌ی تشدید گرمایش سطحی است. تمرکز این گرمایش در مناطقی است که کاهش منابع آبی و پوشش گیاهی به‌صورت هم‌زمان رخ داده اند. نتایج تحلیل لکه‌های داغ نشان داد که خوشه‌های حرارتی با شدت بالا عمدتاً در جنوب و جنوب‌شرق حوضه متمرکز شده‌اند؛ این تمرکز مکانی دماهای بالا با نواحی دارای بیشترین افت بارندگی، کاهش منابع آبی و تخریب پوشش گیاهی انطباق دارد، که نشان‌دهنده‌ی همپوشانی فضایی و تعامل منفی بین این مؤلفه‌ها در فرآیند گرم‌شدگی سطح زمین است.