آیة اکمال دین در آیینة بلاغت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

2 گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

4 گروه علوم قرآن و حدیث، واحد ماکو، دانشگاه آزاد اسلامی، ماکو، ایران.

doi
چکیده

چکیده قرآن کریم در ظاهر از کلمات ساده تشکیل یافته، امّا در بطن این کلمات، مفاهیم عمیقی وجود دارد. تأثیر علم بلاغت برای بیان مفاهیم مورد نظر قرآن کریم چشم‌گیر است. توجّه به تناسب و ارتباط آیه در تفسیر قرآن، فواید سازنده و ارزنده‌ای در بردارد؛ ازجمله پی بردن به نکات ظریف و لطیف اعجاز قرآن، برداشت صحیح از ساختار هندسی آیات و... قرآن کریم کلامی متّقن و مملوء از محسنات لفظی، معنوی و آرایه‌های ادبی است. که این اسلوب و معیارهای بلاغی با چینش خاص در سور و آیات به کار رفته است؛ و در سه زمینه اعجاز بیانی، اعجاز علمی، و اعجاز تشریعی، فصاحت و بلاغت بی‌همتایی دارد. با توجّه به این‌که صدر و ذیل آیۀ 3، سورۀ مائده، دربارۀ تحریم مأکولات است، آیا آیۀ اکمال دین که در بین تحریمات جای گرفته، نسبت به صدر و ذیلش، جمله‌ای معترضه است یا دارای ارتباط می‌باشد؟ علمای شیعه، معتقدند: آیة اکمال دین جملۀ معترضه است و با صدر و ذیلش تناسب ندارد و در مورد ولایت حضرت علی(ع) می‌باشد. علمای اهل سنّت معتقدند: محقّقان شیعه، آیة اکمال دین را بدون توجّه به روابط پس و پیش آیه در سیاق، نگریسته‌اند. و مراد از أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ اکمال دین در زمینه احکام می‌باشد نه چیز دیگری. در این مقاله با بهره‌گیری از علم بلاغت و تسبیغ، بررسی و تحلیل تناسب صدر و ذیلآیه آیه اکمال دین مورد مداقه علمی قرار گرفته است.