سنجش تاثیر برنامه ریزی کاربری اراضی شهری در کاهش مصرف انرژی کلان شهر اهواز؛ مطالعه موردی: محلات پردیس و کیانپارس
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22131/sepehr.2025.2040592.3094چکیده
برنامهریزی کاربری اراضی شهری به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در مدیریت فضاهای شهری، تأثیر به سزایی در کاهش مصرف انرژی و بهینهسازی استفاده از منابع طبیعی دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر برنامهریزی کاربری اراضی شهری در کاهش مصرف انرژی در کلان شهر اهواز، با تمرکز بر محلات پردیس و کیانپارس است. روش تحقیق به لحاظ ماهیت توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است. اطلاعات مورد نیاز از طریق روشهای میدانی و کتابخانهای جمعآوری شده و نمونهگیری در مطالعات پیمایشی به صورت طبقهای متناسب با حجم جامعه ذینفع انجام شد. برای خبرگان، تکنیک دلفی با روش نمونهگیری گلولهبرفی به کار گرفته شد. به منظور تجزیه و تحلیل دادهها، تحلیل آماری خی دو در نرمافزار SPSS، مدل تصمیمگیری مارکوس و معادلات ساختاری مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان داد که چیدمان کاربریها در شهر اهواز تأثیر قابل توجهی بر مصرف انرژی دارد و برنامهریزی مناسب کاربری اراضی میتواند به طور معناداری مصرف انرژی را کاهش دهد. با توجه به تفاوتهای موجود در کاربری اراضی این دو محله، راهکارهای متفاوتی برای کاهش مصرف انرژی در هر یک از آنها قابل ارائه است. مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که کاربری اراضی تأثیر قابل توجهی بر شاخصهای مصرف انرژی در محلات پردیس و کیانپارس اهواز دارد. ضرایب تأثیر بالای0.5 برای تمامی متغیرها، نشاندهنده ارتباط قوی بین کاربری اراضی و مصرف انرژی است. همچنین، تحلیل آماری نشان میدهد که کاربری اراضی محلات پردیس و کیانپارس 84 درصد از واریانس متغیر شاخصهای مصرف انرژی را تبیین میکند. این مقدار بزرگ نمایانگر توان بالای کاربری اراضی در توضیح تغییرات مصرف انرژی است. و شاخص های قیمتگذاری حاملها (A5) با ضریب 0.687 و سیاستهای کلان (A9) با ضریب 0.683 و تنوع منابع مصرفی (A6) با ضریب 0.681، بیشترین تأثیر را بر مصرف انرژی دارند.