بازتاب اصول و مفاهیم کهن معماری ایران باستان در خانههای سنتی فلات مرکزی ایران، دورۀ قاجار
نویسندگان
1 پژوهشگر دوره دکترا، گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استاد مدعو، دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران- دانشیار، گروه زبان و ادبیات
3 استادیار، گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
4 استادیار، گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
doi
چکیده
مفاهیم کهن و الگوهای پایدار در سنت معماری، همواره به تاریخ وابسته بودهاند و در گسترۀ آن تجلی یافتهاند. در حیطۀ الگوها، اینکه پدیدهای تا چه حد در طول تاریخ تغییر کرده است، مهم نیست بلکه محتوای ثابت آن در زمینه است که اهمیت مییابد. از اینرو، نخستین گام در خوانش معماری، بهویژه مبتنیبر آنچه در دامنۀ اصول سنتی قرار میگیرد، رجوع به پیشینة تاریخی است. بر چنین مبنایی واکاوی، شناخت آفرینههای معماری باستان، آگاهی از ویژگیها، نحوۀ تکوین و فرگشت آنها تا دورههای پسین، امری مهم در مطالعات معماری ایران قلمداد میگردد. پژوهش حاضر با هدف بازنمایی و تطبیق اصول نهفته و مفاهیم مشترک، میان معماری ایران باستان و خانههای دورۀ قاجاریه در فلات مرکزی ایران تدوین شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر پاسخ به این پرسش را جستجو میکند؛ اصول معماری ایران باستان منطبق با مفاهیم موجود در خانههای سنتی قاجاریه واقع در فلات مرکزی ایران کدامند و چگونه بر معماری خانههای آن دوران بازتابانیده شدهاند؟ روش پژوهش، تطبیقی، با رویکرد توصیفی- تحلیلی بوده است. یافتههای پژوهش نشان میدهند، در معماری خانههای سنتی دورۀ قاجاریه، نوعی گرایش ذهنی به معماری باستان وجود داشته است که بر کالبد آن از طریق اصولی چون درونگرایی، هندسه، مرکزیت، تجمیع اضداد، سلسلهمراتب و وحدت بازتابانیده میگردد.
