فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاشی‌کاری یکی از زیباترین و عرفانی‌ترین شاخه‌های هنر در دورة ایلخانی است که با حمایت هنرمندان برجسته و متعهد، پیشرفت چشمگیری را تجربه کرد. این پیشرفت به حدی بود که حتی دو قرن پس از آن، این دوره به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین دوره‌های پیشرفت و تعالی کاشی‌کاری در جهان شناخته می‌شود. تحولات هنر کاشی‌کاری در عصر ایلخانی به صورت تدریجی نبود، بلکه همراه با تغییرات سریع و تا حدودی بنیادین صورت گرفت. در قرن ششم هجری، کاشی‌های لعاب‌دار فیروزه‌ای و لاجوردی محبوبیت فراوانی یافتند و به‌طور گسترده در کنار آجرهای بدون لعاب به کار گرفته شدند. در این دوره، کاشی‌های لاجوردی با اشکال متنوعی همچون چلیپایی، شش ضلعی، پنج ضلعی، ستاره‌های هشت پر، هشت ضلعی و فرم‌های نامتقارن ساخته شدند. نقوش متعددی که دارای جایگاه فکری و هنری در ایران قبل از اسلام تا دورة ایلخانی بودند، برخی به دلیل نگرش ویژة اسلام به چگونگی نقوش، برای سال‌ها در عرصة هنر ایران حضور نداشتند. با تأسیس حکومت ایلخانی، این نقوش به‌طور چشمگیری حضور خود را بازیافتند. هدف این پژوهش، شناخت مفاهیم نقوش حیوانی به کار رفته در کاشی‌های لاجوردی این دوره است. این تحقیق با روش توصیفی و تحلیلی انجام شده و درصدد پاسخ به این پرسش است که نقوش حیوانی به کار رفته در کاشی‌های دورة ایلخانی، چه مفاهیمی را القا می‌کنند و تحت تأثیر چه فرهنگ‌هایی بوده‌اند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که هر یک از نقوش حیوانی به کار رفته در کاشی‌های لاجوردی، مفاهیم و مظاهر خاصی را القا می‌کنند. از جمله این نقوش می‌توان به غزال دونده، ماهی و پرندگان اشاره کرد.