تبیین ارتباط مبانی انسان‌شناختی عرفان با گزاره‌های اخلاقی با تکیه بر زیبایی‌شناسی هیوم

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تصوّف و عرفان اسلامی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.

2 استادیار گروه عرفان اسلامی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.

3 استادیار گروه عرفان اسلامی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.

doi
چکیده

چکیدهاخلاق عرفانی به ‌عنوان یکی از رویکردهای دقیق و عمیق اخلاقی است که با مبـانی انـسان شـناختی غنی و جامع خود، بستری لازم و کافی را برای طرح گزاره‌های اخلاقی و به دست آوردن بـالاترین آموزه‌های اخلاقی فراهم آورده است. دیوید هیوم، از فیلسوفان اسکاتلندی و از پیشروان مکتب تجربه‌گرایی است که اخلاق در نظریّه‌اش جایگاهی بسیار برجسته دارد و حتّی به تعبیری مهم‌ّترین موضوع مورد توجّه اوست. این مقاله بر آن است تا با نگرشی تحلیلی– توصیفی به بررسی ارتباط مبانی انسان‌شناختی عرفان با گزاره‌های اخلاقی با تکیه بر زیبایی‌شناسی هیوم بپردازد. نظر به این که اخلاق و زیبایی هر دو مبتنی بر احساس و ذوق هستند، از یک جنس‌اند. به نظر هیوم هر چیزی که به واسطة زیبایی، ایجاد لذّت کند، فضیلت محسوب می‌شود. بنابر این مبنای تشخیص فضایل و راذیل اخلاقی، لذّت و رنج است. نگارنده به ارتباط اخلاق و زیبایی دست یافته و به این نتیجه رسیده که زیبایی از شاخص‌های مهمّ تبیین اخلاق در نظام فلسفی هیوم است.