چیستی آمریکاستیزی، چرایی و چگونگی آن در جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری علوم سیاسی (مسائل ایران)، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

2 مدرس دانشگاه و دانش‌آموخته دکتری سیاستگذاری فرهنگی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران

3 کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

doi
10.27834743/ASS.2018.1044
چکیده

تفکر دیرینه آمریکاستیزی که ابتدا به صورت ضدیت با فرهنگ و تمدن آمریکایی و بعدها به صورت ضدیت با سیاست­های این کشور مطرح ­شد، حوزه جغرافیایی مشخصی نداشت و در کشورهای زیادی بروز و شدت­ گرفت، اما آمریکاستیزی جمهوری اسلامی ایران بیش از هر کشور دیگری بازتاب جهانی داشته است. روابط خارجی ایران و آمریکا بعد از سرنگونی رژیم سلطنتی پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی از تعامل­گرایی به تقابل­گرایی و ستیزش تغییر جهت­گیری داد؛ و علی­رغم تغییر و تحول گفتمان­های سیاست خارجی ایران از یکسو و تغییر در منطق سیاست­ خارجی آمریکا از سوی دیگر، هیچ بهبودی در کاهش ستیزش و مقابله­جویی دو کشور صورت نگرفت. پرسش اساسی مقاله عبارت است از اینکه چرا آمریکاستیزی در جمهوری اسلامی ایران شکل گرفت و چگونه این ضدیت صورت می­گیرد؟ در پاسخ به این پرسش نویسندگان سعی دارند تا ضمن تعریف و تبارشناسی آمریکاستیزی با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی پاسخی جامع و شفاف به این دو پرسش ارائه دهند. یافته­ها نشان می­دهد از یک سو تقابل تمدنی و ایدئولوژیک سبب نگرش و انگیزش منفی نسبت به فرهنگ و تمدن آمریکایی گردیده است و از سوی دیگر دشمنی و اقدامات خصومت­گرایانه آمریکا، واکنش تقابل­گرایانه را از جانب جمهوری اسلامی ایران برانگیخته است؛ اما این آمریکاستیزی از نوع غیر خشونت‌آمیز و برخاسته از اهداف انقلاب اسلامی به‌ویژه ظلم‌ستیزی در سطح منطقه­ای و جهانی بوده است.