باستانشناسی منظر و تحلیل الگوهای سکونتگاهی در ایران: رویکردی میانرشتهای با استفاده از فناوریهای نوین
نویسندگان
1 استادیار گروه باستانشناسی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران
2 دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه تاریخ و باستانشناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی(سمت)
4 استادیار، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
doi
10.82101/aoi.2025.1201588چکیده
باستانشناسی منظر بهعنوان یک رویکرد میانرشتهای، به بررسی تعاملات انسان و محیط در طول تاریخ میپردازد. این پژوهش با استفاده از فناوریهای پیشرفته مانند سامانههای اطلاعات جغرافیایی (GIS) و سنجش از دور، به تحلیل الگوهای سکونتگاهی و تعاملات محیطی جوامع باستانی ایران میپردازد. مطالعه موردی مناطق زاگرس، دشت خوزستان و فلات مرکزی نشان میدهد که عوامل محیطی مانند منابع آب، تغییرات اقلیمی و ویژگیهای توپوگرافی نقش کلیدی در شکلگیری و پراکنش سکونتگاههای باستانی داشتهاند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که جوامع باستانی با استفاده از راهبردهای سازگاری متنوع، توانستهاند با چالشهای محیطی مقابله کنند. همچنین، استفاده از فناوریهای نوین مانند GIS و سنجش از دور، امکان تحلیل دقیقتر و جامعتری از دادههای باستانشناسی را فراهم کرده است. چالشهایی مانند کمبود دادههای باستانشناسی و تهدیدات زیستمحیطی نیز مورد بررسی قرار گرفتهاند. این پژوهش بر اهمیت مطالعات میانرشتهای و بهکارگیری فناوریهای جدید برای درک بهتر روابط انسان و محیط در گذشته تأکید دارد و بینشهایی را برای مدیریت منابع فرهنگی و توسعه پایدار ارائه میدهد.
