فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اسب در ابعاد گوناگون زندگی مردم ایران باستان، نقشی مهم و تأثیرگذار داشته است. با آن‌که پژوهش‌های متعددی در این‌باره انجام شده است، اما جایگاه و اهمیت اسب در ایران باستان به‌درستی تبیین نشده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که جایگاه و اهمیت اسب در ابعاد چندگانۀ فرهنگ ایران باستان چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، داده‌ها به‌شیوۀ کتابخانه‌ای گردآوری و با روش کیفیِ توصیفی‌ـ‌تحلیلی، بر اساس نظریه‌های مارسل موس، نوربرت الیاس و آنتونیو گرامشی تحلیل و تبیین شد. نتایج نشان می‌دهد تعامل انسان ایرانی با اسب در طول تاریخ و در پیوند با سایر ابعاد فرهنگی، به شکل‌گیری عادتوارۀ جسمانیِ سوارکاری انجامید که کارکردی چندگانه داشت؛ به‌ویژه از دورۀ مادها، این عادت‌واره در میدان نبرد نقشی تأثیرگذار ایفا می‌کرد. قدرت اقتصادی و دانش مربوط به اسب در اختیار طبقۀ حاکم بود و اسب به نماد وضعیت اقتصادی و جایگاه اجتماعیِ والا بدل شد. همین طبقه در زمان صلح، از اسب در بزم‌ها استفاده می‌کردند و فعالیت‌های بدنیِ صلح‌آمیزی همچون سوارکاری، چوگان‌بازی و شکار را تجربه می‌نمودند. کارکردهای اسب در جامعه و نبرد با دشمنان سبب شد تا اسب به نمادی برای نمایش قدرت و مشروعیت پادشاهان تبدیل شود؛ همچنین، اسب از اهمیتی مذهبی‌ـ‌آیینی نیز برخوردار بود.