فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هیچ حکومتی در شرق باستان همانند ساسانیان پادشاهی با ویژگی‌های «خداگونه» و برخوردار از تقدس آسمانی نداشت. باشکوه‌ترین جلوهٔ این تقدس در صحنهٔ دیهیم‌ستانی نمود می‌یافت؛ آیینی که مشروعیت ایزدی شاه را از سوی «اهورامزدا» به نمایش می‌گذاشت. دیهیم‌ستانی نماد دریافت «فرهٔ ایزدی» بود که شاه را از جایگاه انسانی فراتر می‌برد و در زمرهٔ ایزدان قرار می‌داد. «نقش رجب III» تنها نقش‌برجستهٔ دیهیم‌ستانی سواره در محوطهٔ «نقش رجب» است که هویت آن به‌درستی مشخص نشده است. انتساب اشتباه یک کتیبه متعلق به نقش «شاهپور و درباریان»، پژوهشگران را به این نتیجه رساند که این نقش متعلق به «شاهپور یکم» است. در حالی‌که مقایسه با صحنهٔ دیهیم‌ستانی او در «تنگ چوگان» نشان می‌دهد هیچ‌یک از عناصر شاخص آن نقش ـــ پیکر بی‌جان «گوردیانوس سوم» و پیکر زانو‌زدهٔ «فیلیپ عرب» ـــ در این اثر دیده نمی‌شود. مقایسهٔ این نقش با نقش دیهیم‌ستانی «بهرام یکم» در تنگ چوگان، شباهت‌های ساختاری چشمگیری را نشان می‌دهد. بر این اساس، نگارنده پیشنهاد می‌کند که «نقش رجب III» صحنهٔ دیهیم‌ستانی سوارهٔ «بهرام دوم» از سوی اهورامزدا است که با تأثیرپذیری از نقش بهرام یکم، مشروعیت آسمانی او را در کنار «اردشیر بابکان» و «شاهپور یکم» در نقش رجب به تصویر کشیده است.