فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عرصه‌های عملکردی در جوامع مختلف به عنوان یکی از راه‌های شناخت دیدگاه فرهنگی و اجتماعی حاکم بر آن جامعه شناخته می‌شود. به واقع توجه به انتخاب‌های عام و متداول در میان افراد می‌تواند این نکته را به ذهن متبادر نماید که در جوامع انسانی، برای هریک از عملکردها چه حریم‌هایی واجد معنا بوده و هرکدام چه ویژگی‌هایی از آن فرهنگ را به مخاطب معرفی می‌نماید. مقاله حاضر با هدف بررسی عرصه‌های زندگی در خانه‌های تاریخی شهر دزفول طی دوره قاجار شکل گرفته و در راستای پاسخ دهی به این پرسش است که: تفکیک عرصه‌های زندگی در خانه‌های دوره قاجار شهر دزفول در چه سطوحی شکل گرفته و هریک از این سطوح شامل چه ریزفضاهایی است؟. مقاله به روش ترکیبی بر مبنای داده‌های کمّی نرم‌افزار A-Graph و روش استدلال منطقی صورت گرفته است. جامعه آماری خانه‌های دوره قاجار بوده که 10 خانه متعلق به دوره قاجار به عنوان نمونه‌های مورد مطالعه به روش هدفمند انتخاب شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد فضاها از حیث عملکرد در سه سطح تفکیک‌پذیری کمینه، میانه و بیشینه قرار می‌گیرند. حیاط اصلی، حوضخانه، دالان و صفه ادغام بیشتری با دیگر فضاها داشته و تفکیک‌پذیری کمتری را در اختیار دارند و فضاهای ایوان، هشتی، حیاط دوم، اتاق غرفه، پیش‌بام، تالار، مطبخ، پله‌پهن و مستراح به عنوان فضاهایی با سطح میانه شناخته می‌شوند. فضاهای بام، حمام، شبستان، انبار، اتاق، صحن شوادان و کت نیز به عنوان فضاهایی خصوصی با قلمرویی محدود شناخته می‌شوند.