تحلیل و گاهنگاری نسبی سنگ‌نگاره‌های نویافته زاگرس مرکزی (مطالعه موردی: دورود)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.

2 دانشجوی ‌دکترای باستان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 استاد گروه باستان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
https://doi.org/10.82101/AOI.2025.1197988
چکیده

انسان‌ها در به تصویردرآوردن زندگی و فعالیت­های روزمره، باورها و اعتقادات خود نقوشی را بر روی دیوارغارها و صخره‌ها به تصویر درآورده‌اند. سنگ‌نگاره‌ها مهم­ترین شواهدی هستند که ما در مطالعه سبک زندگی، ریشه‌های هنری و فرهنگی انسان‌ها در دست داریم. هدف این پژوهش برمبنای شناسایی و تحلیل سنگ نگاره‌های نویافته استان لرستان شهرستان دورود، مطالعه تطبیقی با دیگرسنگ نگاره‌های یافته شده در زاگرس مرکزی، نمادشناسی و گاهنگاری نسبی نقوش می‌باشد. یافته­‌های پژوهش از طریق بررسی­های میدانی، شناسایی و مستندنگاری شده‌اند. سپس تمامی نقوش طراحی قرار گرفته و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای به تحلیل و تطبیق نقوش و گاهنگاری نسبی محوطه‌های نویافته پرداخته شده است. سنگ‌نگاره‌های نویافته شهرستان دورود در چهار روستای چوبدر، شرشر، زاغه و سرنجه شناسایی شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد این نقوش در ادوار مختلف پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی ایجاد شده و قابل مقایسه با سنگ‌نگاره‌های زاگرس مرکزی (بروجرد لرستان، گلپایگان اصفهان، کوهدشت لرستان) هستند. نقوش به ترتیب فراوانی اجرا به ترتیب شامل نقش بزکوهی، نقوش انسانی، اسب، شتر و ابزارآلات می­‌باشند. نگاره‌ها به صورت ساده، استرلیزه و نیم‌رخ و شاخ‌های سه‌بعدی ­­ایجاد شده‌اند. با توجه به بررسی‌های انجام شده، نگاره‌های یافته شده درسه سایت چوبدر،زاغه و سرنجه با تکنیک کوبشی و درروستای شرشر به صورت سایشی خلق شده‌اند و ابزارهای که در ایجاد این نگاره‌ها به کار برده شده فلزی وسنگی بوده‌اند.