حافظۀ سیّال: مطالعه نقش مواد فرهنگی بهعنوان ابزار یادآور
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد باستانشناسی
2 استادیار، گروه باستانشناسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
doi
https://doi.org/10.82101/AOI.2025.1205597چکیده
مقاله حاضر به مطالعه نقش فرهنگ مادی در شکلگیری و تداوم حافظه انسانی، که بهعنوان یکی از مهمترین فرآیندهای شناختی، نقشی حیاتی در تداوم تجربیات و رفتارهای انسانی ایفا میکند، در محیط پیرامون میپردازد. با تأکید بر تعاملات پیچیده میان انسان و اشیاء بهعنوان عاملی مؤثر در شکلگیری و تقویت حافظه، این پژوهش نشان میدهد که اشیاء تنها ابزارهایی برای خوانش فرهنگ و رفتار گذشته نیستند، بلکه نقش فعالی در شکلگیری حافظه و شناخت انسان دارند. مقاله با استفاده از نظریات باستانشناسی شناختی (ادراکی) تطوری، روانشناسی تکاملی و فلسفه، به اهمیت این موضوع بهعنوان شکافی در گفتمان تحلیلهای باستانشناسی انسانشناختی میپردازد که مواد فرهنگی نه تنها حاوی معانی ضمنی و نمادین نیستند و انسان گذشته نیز با هدف انتقال مفهوم آن را خلق نکرده، بلکه فرهنگ مادی بهعنوان یک ابزار جهت یادآوری عمل کرده، خاطرات و حافظه گذشته را بهیاد میآورد، و فعالیتها را تحت تأثیر قرار میدهد. همچنین، این مطالعه بهویژه در بافت باستانشناختی به تحلیل تعاملات میان انسان، اشیاء و حافظه میپردازد و نشان میدهد که ذهن انسان موجودیتی سیال است که از طریق ارتباط با بدن و محیط پیرامون شکل میگیرد. هدف مطالعه مروری حاضر تحلیل نقش اشیاء و مواد فرهنگی در شکلگیری حافظه است. این پژوهش به سؤالاتی نظیر چگونگی عمل کردن فرهنگ مادی بهعنوان یادآور حافظه و تأثیر آن بر فرآیندهای شناختی انسان در بافت باستانشناسی پاسخ میدهد. این تحقیق با استفاده از روشهای مروری سیستماتیک و توصیفی در پی درک عمیقتری از تأثیر اشیاء مادی بر حافظه و شناخت انسان است.
