بررسی مفهوم آیدوس در محاورات افلاطون
نویسندگان
1 گروه فلسفه واحد علوم و تحقیقات
2 هیئت علمی/دانشگاه بین المللی امام خمینی
3 دانشجوی دکترا
4 گروه تاریخ دانشگاه تهران
doi
چکیده
افلاطون در مجموعه آثارش در رابطه با پژوهشهای اخلاق شناختی دو رویکرد متفاوت دارد؛ نخست رویکردی است که در مقابل سوفسطائیان در پیش گرفته بود و منکر آموختنی بودن فضیلت (arete) است و از یگانگی آریته در مقابل چند گانگی آریته نزد سوفسطائیان سخن میگوید همه را شایسته تربیت نمیداند و بر انحصار تربیت تاکید دارد. دوم رویکردی است که بر اساس آن معتقد به آموزش با راهکارهای عملی تراست که همه مردمان را شایسته بهره مندی از فضیلتی مانندآیدوس (aidos)، (shame) میداند و آموزش آن را از طریق معلمان حقیقی فضیلت، مایهی استواری دولتشهر و سعادتمند شدن آن معرفی میکند. در دوره آثار افلاطون، دیدگاه سه متفکر که عبارتند از پروتاگوراس، سقراط و افلاطون در رابطه با مفهوم آیدوس مطرح شده است. در رساله سقراطی خارمیدس از مجموعه محاورات بهطور مستقیم این سوال مطرح شده است که آیا آیدوس فضیلت محسوب میشود یا خیر؟ در رساله پروتاگوراس به موضوع آموختنی بودن فضیلت آیدوس پرداخته شده است و در آن اشاره شده است آیدوس فضیلتی است که مانند دیگر هنرها تخصصی نیست بلکه فضیلتی است که همگان باید از آن بهرهمند باشند البته به این شرط که با آموختن بتوانند آن را در خود پرورش دهند و به طبیعت اجتماعی آیدوس و نقش آن در حمایت از نظم مدنی میپردازد. در رساله جمهور و فایدروس در مبحث نظریه سه جزئی نفس انسان درونیسازی احساس شرم بیان شده است اما در هیچکدام از این دیالوگها شرح خاصی از ماهیت آیدوس بیان نشده است.