مطالعه تطبیقی مناطق استقراری عصر آهن با الگوی سکونتگزینی دوران معاصر در منطقه رحمتآباد و عوامل مؤثر بر آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه تاریخ و باستانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.
3 استادیار گروه باستانشناسی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران
doi
https://doi.org/10.82101/AOI.2025.1196045چکیده
امروز برغم اطلاعات ذی قیمت از عصر آهن به واقع از زوایای مختلف زندگی انسانهای آن دوران از جمله در بخش رحمت آباد از توابع شهرستان رودبار تصویر روشنی در دست نیست؛ که از عدم تمرکز مطالعات بر روی مناطق استقراری و نبود بررسیهای هدفمند در باستان شناسی نشأت گرفته باشد. با ابهام در مورد مساکن و معماری سکونتگاههای مردمان عصر آهن، این پرسش مطرح میشود که چه عواملی بر پراکندگی محوطهها و الگوهای استقراری موثر بوده است؟ نوع معماری و مصالح سازههای احتمالی چه بوده و آیا میان مناطق استقراری عصر آهن با الگوی سکونت گزینی دوران معاصر تشابهی وجود دارد؟ با پایش میدانی، بررسی و شناسایی محوطهها، مطالعات کتابخانه ای، نتایج حاصل از مستندات موجود، انسان عصر آهن، معماری و زندگی یکجانشینی توام با کوچ نشینی را تجربه نموده و مصالح سازهها نیز از سنگهای رودخانهای، ملاط گل و بخصوص از چوب جنگل بوده که این عنصر بر اثر رطوبت زیاد استان گیلان یا آتش سوزی در طول زمان از بین رفته است. همچنین کشفیات مارلیک از جمله گاوهای کوهان دار همراه با خیش بر زندگی یکجانشینی و پیکرک قاطر با بار بیش از هر چیز بر زندگی کوچ نشینی صحه میگذارد. عوامل موثر بر سکونت گزینی عصر آهن مشابه با دوران معاصر و شامل موقعیت جغرافیایی، ارتفاع، اقلیم مناسب، منابع آب، خاک حاصلخیز، درختان و معادن بوده است؛ بگونهای که آبادیهای امروز درست بر روی مناطق استقراری عصر آهن یا با فاصله ای بسیار اندک در نزدیک ترین محل به آن شکل گرفتهاند.