بررسی اثرات کاربری های شهری به صورت منفرد و ترکیبی بر حمل و نقل دوچرخه مبنا به کمک محاسبات مکانی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد سیستم اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

2 استادیار گروه مهندسی نقشه‌برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

doi
10.22131/sepehr.2024.2032133.3081
چکیده

دوچرخه‌سواری به عنوان یکی از ارکان اصلی حمل و نقل فعال، برروی کاهش استفاده از وسایل حمل و نقل موتوری، آلودگی محیطی و صوتی و توسعه شهری تأثیر به سزایی دارد. ترغیب افراد به دوچرخه‌سواری در عصر حاضر بیش از همه وابسته به برنامه‌ریزی شهری و توسعه مسیرهای شهری  است. یکی از ارکان این توسعه، استفاده از داده‌هایی است که افراد به صورت رایگان از مسیر حرکتی خود بر بسترهای متن باز به اشتراک می‌گذارند و در تحلیل‌های مکانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از تحلیل‌های مهم در دوچرخه‌سواری، بررسی مسیر حرکتی افراد و تأثیر کاربری‌ها بر روی آن است، که به کمک آن می‌توان جذابیت مسیرهای مختلف برای عبور افراد را بررسی کرد. این بررسی می‌تواند با استفاده از تحلیل موقعیت نقاط شروع و پایان مسیر افراد به همراه میزان توقف و کاربری‌های موجود در همسایگی این نقاط توقف، انجام گیرد. بنابراین در تحقیق حاضر اطلاعات مسیر حرکت افراد و داده‌های کاربری‌های موردنظر در شهر ساری جمع‌آوری شده تا مورد مطالعه قرار گیرند. در این راستا، نقاط توقف اطلاعات حاصل از بسترهای متن باز پس از آماده‌سازی و صحت سنجی، استخراج شده اند. کوتاه‌ترین مسیر موجود بین نقاط شروع و پایان استخراج و میزان انحراف افراد از کوتاه‌ترین مسیر موجود محاسبه شد. نتایج بدست آمده در تأثیر کاربری‌ها به صورت تکی و ترکیب کاربری‌ها حاکی از آن است که کاربری خدماتی و رفاهی با 22.7% و ترکیب کاربری خدماتی و رفاهی و تجاری با 9.73% بیش‌ترین تأثیر را برروی انحراف افراد از مسیر اصلی داشته‌اند. همچنین رودخانه تجن با 47% ،  بیش‌ترین تأثیر را در انحراف افراد از مسیر داشته است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر بینش‌های ارزشمندی در رابطه با چگونگی انتخاب مسیر توسط دوچرخه سواران و تأثیر انواع کاربری‌ها برروی آن را نشان می‌دهد. طراحان و مسئولین شهری با استفاده از این نتایج می‌توانند در جهت پویایی شهر قدم بردارند.