مطالعه مردمشناختی الگوهای استقرار انبارهای کوهستانی با تکیه بر فضاهای بیرونی، نمونه موردی: گری امبرو
نویسندگان
1 عضو هئیتعلمی پژوهشکده مردمشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
doi
https://doi.org/10.82101/AOI.2025.1209105چکیده
نگرانی از کمبود موادغذایی در دورههایی همچون قحطی، جنگ، دستاندازی غارتگران، بلایای طبیعی و حتی حملات نظامی، سبب شکلگیری ایده ذخیرهسازی غلات و دانههای خوراکی در مناطق صعبالعبور شده است. ساخت انبارهای کوهستانی سابقهای کهن دارد و این سازهها در نقاط مختلف مناطق کوهستانی ایران پراکندهاند. در استانهای فارس، لرستان، خوزستان و هرمزگان میتوان نمونههایی از این انبارها را یافت. «گری امبرو» نمونهای از این مکانهاست که افزون بر حفاظت از غلات در برابر حیوانات وحشی، محلی برای نگهداری داراییهای مردم در برابر غارت نیز بوده است. این انبارها در شهرستان بستک استان هرمزگان واقع شدهاند. در زبان محلی، «گری» یا «گَلو» به مکانی اطلاق میشود که در دل کوه ساخته شده است. همچنین به درهای عمیق میان کوهپایهها گفته میشود که عبور از آن بسیار دشوار است. واژه «امبرو» یا «آمبارو» نیز در گویش محلی به معنای انبار به کار میرود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که از منظر مردمنگاری، الگوی فکری پشت استفاده از انبارهای کوهستانی در منطقه کوخرد بستک چه بوده است. پژوهش حاضر بهعنوان مطالعهای پایلوت با هدف شناسایی این انبارها در منطقه بستک انجام شده و بر پایه مطالعات کتابخانهای و اسنادی استوار است. نتایج پژوهش ضمن معرفی این سازهها بهعنوان نمونههایی از فضاهای دستکند، به بررسی شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مؤثر در ساخت آنها از دیدگاه مردمنگاری میپردازد. همچنین، تحلیل واژگان محلی نقش مؤثری در درک بهتر موضوع ایفا میکند. گری امبرو بخشی ارزشمند از میراث ملموس و ناملموس منطقه به شمار میرود. یافتهها با بهرهگیری از روش استقرایی و مطالعات مکمل، به تدوین اطلس انبارهای کوهستانی ایران یاری میرساند.
