بررسی اثر مکانیزاسیون کشاورزی بر تولید کلزا در استان فارس

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم، جهرم ، ایران.

doi
چکیده

این مطالعه با هدف بررسی اثر مکانیزاسیون برمیزان تولید بهره برداران کلزا صورت گرفت. اطلاعات مورد نیاز از طریق تکمیل پرسشنامه از میان بهره برداران منتخب کلزا در مناطق اقلید و جهرم (استان فارس) به دست آمد. در تحلیل اثر مکانیزاسیون از سه روش پیشنهادی مطالعات صورت گرفته استفاده شد. در روش اول بهره برداران با استفاده از رهیافت تحلیل خوشه ای به دو گروه دارای سطح مکانیزاسیون متفاوت تقسیم شدند. در روش دوم شاخصی بصورت ارزش نهاده های ساخته شده در بخش صنعت شامل کودشیمیایی ، انواع آفت کش ها، تجهیزات آبیاری و ماشین آلات و ادوات و در روش سوم نسبت هزینه ماشین آلات به مجموع هزینه ماشین آلات و نیروی کار به عنوان شاخص مکانیزاسیون تعریف و از آنها در تحلیل اثر مکانیزاسیون در تابع تولید (کاب- داگلاس) بهره برداران استفاده شد. نتایج تحلیل همبستگی نشان دادکه در میان گروه دارای سطح مکانیزاسیون پایین، رابطه میان عملکرد به جز در مورد نیروی کار و بذر با سایر متغیرها مثبت و معنی دار می باشد. نتایج تابع تولید نشان داد که به دنبال 10 درصد افزایش در میزان استفاده از نهاده های آب، آفت کش و کود شیمیایی (نیروی کار) میزان محصول تولید شده به ترتیب حدود 3/4، 2/2 و 2/6 (7/8) درصد افزایش یا کاهش خواهد یافت. متغیر موهومی منطقه نیز حاکی از آن بود که شرایط تولید در منطقه اقلید مطلوب تر از منطقه جهرم است. در گروه بهره‌برداران دارای سطح مکانیزاسیون بالا، بر اساس ضرایب همبستگی مشخص گردید که رابطه میان عملکرد با نهاده ها به جز در مورد بذر (8/42+) یا برخلاف انتظار است و یا این که فاقد اهمیت آماری است. هم‎چنین نتایج تابع تولید بهره برداران دارای سطح مکانیزاسیون بالا نشان داد که نهاده‌های آب مصرفی، نیروی کار و ماشین‌آلات بر تولید اثر منفی دارند. هم‎چنین نهاده بذر اثر مثبت و معنی داری بر تولید کلزا نشان داد. نتایج ارزیابی اثر مکانیزاسیون بر اساس شاخص ارزش مجموع نهاده های ساخته شده در بخش صنعت نیز نشان داد که به دنبال 10 درصد افزایش در شاخص مکانیزاسیون، حدود 3/1 درصد به عملکرد محصول اضافه می‎شود. هم‎چنین یافته های الگوی دیگر که با استفاده از شاخص مکانیزاسیون به‎صورت نسبت هزینه ماشین آلات به مجموع هزینه ماشین آلات و نیروی کار برآورد گردید نشان داد که با افزایش شاخص یاد شده به میزان 10 درصد، میزان تولید در واحد سطح کلزا حدود 9/6 درصد افزایش می‎یابد.