فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به تحلیل الگوی استقراری ۴۱ محوطه دوران اشکانی و ساسانی در جنوب دشت قم می‌پردازد تا رابطه میان گزینش‌های سکونتی و محدودیت‌های محیطی ـ اقلیمی را در این منطقه کلیدی فلات مرکزی ایران روشن سازد. در این راستا، ناحیه‌ای به وسعت تقریبی ۳۳۰ کیلومتر مربع طی یک پروژه میدانی مورد بررسی روشمند قرار گرفت و داده‌های باستان‌شناسی با مطالعات سنجش از دور، تحلیل‌های مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و پژوهش‌های دیرین‌اقلیم‌شناسی تلفیق شد. نتایج نشان می‌دهد که ظرفیت‌های اندک و آسیب‌پذیری بالای محیطی این ناحیه، اجازه شکل‌گیری نظام معیشتی یکجانشینی مبتنی بر کشاورزی را نداده است. بنابراین، شیوه اصلی معیشت، زندگی نیمه‌یکجانشینی مبتنی بر دامداری به همراه کشاورزی محدود بوده است. با توجه به اینکه بیشترین و بزرگترین محوطه‌ها به نیمه دوم دوره اشکانی و نیمه اول دوره ساسانی تعلق دارند، می‌توان نتیجه گرفت که اوج شکوفایی و افزایش جمعیت در این ناحیه مربوط به نیمه نخست هزاره اول میلادی بوده است. این بازه زمانی با دوره بهینه اقلیمی رومی همپوشانی دارد و قویاً نشان می‌دهد که شرایط اقلیمی نقشی تعیین‌کننده در وضعیت استقراری و توالی فرهنگی ناحیه جنوبی دشت قم داشته است.