سنگنگارههای شمالغرب ایران: معرفی، گونهشناسی، گاهشناختی
نویسندگان
1 استادیار گروه باستان شناسی واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران
2 استادیار گروه باستانشناسی، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه باستانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
https://doi.org/10.82101/AOI.2026.1217195چکیده
سنگنگارهها یکی از با ارزشترین آثار فرهنگی انسان محسوب میشوند. این آثار در برخی از مناطق جهان در گونههای مختلف ایجاد شدهاند. در ایران نیز شماری محوطه واجد هنر صخرهای تا کنون شناسایی و معرفی شده است. منطقه شمالغرب ایران که در تقسیمات جغرافیایی بیشتر با نام آذربایجان شناخته میشود، یکی از کانونهای اصلی هنر مذکور محسوب میشود. در این منطقه تاکنون شماری نقوش صخرهای شناسایی شده است. در پژوهش حاضر که به روش مطالعات میدانی و کتابخانهای و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده به دنبال پاسخ به پرسش های زیر است: ۱-سنگنگارههای شمالغربی ایران از نظر سبک و صحنهها در چند گونه قابل دستهبندی است؟ ۲- سنگنگارههای مورد بحث از نظر گاهشناختی شامل کدام دورهها است؟ نتایج پژوهش مشخص نمود که سنگنگارههای منطقه شمالغرب ایران از نظر سبک با دو شیوه کوبشی و خراش ایجاد شدهاند. صحنهها شامل نقشمایه انسانی، حیوانی، هندسی و نمادین بوده که در بازه زمانی پسانوسنگی تا اسلامی متاخر است. هرچند به نظر می رسد بیشتر این نگارهها مربوط به هزاره دوم و اول ق.م باشد.
