فهم واقعیت اجتماعی با تاکید بر نظریه حوزه های اجتماعی دِرِک لایدر

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
http://doi.org/10.82550/ber.2025.1189051
چکیده

فهم واقعیت اجتماعی، فهم شکلی از هستی­شناسی­ اجتماعی است که مشخصات ساختارهای اساسی حیات اجتماعی را بیان می­کند. هدف مقاله حاضر، فهم واقعیت اجتماعی از دیدگاه درک لایدر است. لایدر به عنوان یکی از متفکران حوزه نظریه اجتماعی با بحثی در مورد دوگانگی­ها در جامعه­شناسی سعی می­کند دوگانگی عاملیت - ساختار را به حوزه­های تحلیلی کوچکتر تقلیل دهد و نشان دهد که چگونه این حوزه­های زندگی اجتماعی بوسیله قدرت در زمان و فضا گسترده شده­اند. از نظر وی، هر چند ساختار و عاملیت از جهت تجربی بهم وابسته­اند اما هر کدام حوزه­های مستقل و جداگانه­ای به شمار می­روند و واقعیت اجتماعی با شناخت این حوزه­ها و تفکیک آنها از یکدیگر قابل شناسایی است. مقاله حاضر، ضمن بررسی نظریه حوزه­های اجتماعی لایدر، با استفاده از روش رئالیسم انتقادی که در جستجوی کشف مکانیسم­های مولد در پدیده­های اجتماعی است به نقد و بسط نظریه مذکور می­پردازد و نشان می­دهد که گرچه لایدر نیز مانند رئالیست­های انتقادی، واقعیت اجتماعی را پیچیده و چند لایه می­داند اما در مورد مکانیسم­های مولد صحبتی به میان نمی­آورد.