فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاروانسراهای آسیای صغیر در دوره سلاجقه روم، بین قرون ۱۲ تا ۱۳ میلادی بنا شده اند. بقایای بر جا مانده برخی از کاروانسراها، راه ها و مسیرهای دوره سلاجقه را شناسایی می کنند. در سفرنامه های قرون ۱۹ میلادی به نمونه هایی از این کاروانسراها اشاره شده است. هدف این پژوهش، تحلیل سازمان فضایی، ویژگی های معماری و کارکردی کاروانسراهای سلجوقی و طبقه بندی آنها بر اساس ساختار فضایی و عملکردی است. پرسش اصلی پژوهش این است که کاروانسراهای سلاجقه روم از نظر ساختار فضایی، ویژگی های معماری، مصالح و کارکرد چه ویژگی هایی داشته اند. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد تاریخی، تحلیل پلان ها و مقایسه نمونه های منتخب کاروانسراهای سلجوقی است. یافته های پزوهش نشان می دهد که  کاروانسراها به لحاظ کارکرد به دو دسته تقسیم می گردند، درون شهری که کارکرد آنها انبار کردن کالاها بوده و برون شهری که محل اطراق کاروانسراها بوده و از دروازه به عنوان ورودی استفاده می شده و دارای برج هایی مربع – مستطیل، شش ضلعی و مدور بوده است. حیاط کاروانسراها عموما روباز و سرسراها پوشیده با طاق آهنگ های عمود، حجره و اصطبل ها اطراف حیاط بنا شده اند. نمای بیرونی آنها دارای تزئینات ساده و در برخی موارد لوله ناودان ها به شکل سر حیوانات جهت دفع آب باران تزئین می شدند. متغیرها شامل ۱۵ کاروانسرا می باشند که به لحاظ نقشه و طرح، معماری و نوع مصالح و تزئینات و کاربری امکانات رفاهی مورد بررسی قرار گرفته اند.