بررسی تطبیقی راه‌های رهایی از رنج در اشعار میرزا مأذون قشقایی با دیدگاه خواجه عبدالله انصاری

نویسندگان

1 استادیار گروه الهیّات و معارف اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 دانشجوی دکتری گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 استادیار گروه الهیّات و معارف اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

doi
10.30495/bahar.2022.697989
چکیده

بیان راهبردی این مقال، راه‌های رهایی از رنج و رسیدن به آرامش از دیدگاه میرزا مأذون قشقایی است. زیرا که در چندین دهة اخیر، اندیشه های عقلانی صِرف منهای اندیشة دینی، در بیشتر جوامع جهت رفع رنج و مشغله‌های فکری بشر گسترش یافته است! بر خلاف این که مؤثّر نیفتاده، بر سختی‌ها و نابسامانی‌های بشریت افزوده است. و به تبع آن، امنیت و آرامش برای مردم از اهمّیّت بسزایی برخوردار گردیده است. حال آنچه که مطرح می‌شود این است که آیا عرفای مسلمانِ ترک زبان، همچون میرزا مأذون قشقایی که دارای اندیشه‌های دینی و عرفانی هستند؛ راهکاری ارائه کرده‌اند که بتواند به عنوان راه حلّ، برای رفع معضل رنج و ایجاد آرامش، مفید فایده باشد؟ و از نظر ایشان مهم‌ّترین عامل رنج و نگرانی انسان‌ها در چیست؟ آیا آرامش پایدار توسّط خود بشر بدست می‌آید؟ و یا موهبتی است که باید از جانب آفریدگار به انسان برسد؟ نگارندگان این پژوهش، برای دستیابی به پاسخی مناسب برای این پرسش‌ها، با مراجعه به نوشته‌ها و دیوان اشعار ایشان، به روش اسنادی، به بررسی پرداخته‌اند. در قدم دوم، با یک بیان تطبیقی، نظرات وی را با دیدگاه‌های خواجه عبدالله انصاری هروی، به عنوان یک عارفِ محقّقِ کلاسیک، مطابقت داده‌اند، تا آسوده‌تر بتوانند به روشی مؤثّرتر، مبانی و مبادی رهایی انسان‌ها از پریشانی‌ها را کشف نمایند. بر این اساس، با تتبّع در سروده‌های میرزا مأذون، موّفق شده‌اند به روش‌ها و تکنیک‌های شانزده گانه‌ای که پایة اصلی آن، مجاهدتِ ریاضت منشانه است دست یابند، و برای رهایی آدمی از رنج ارائه نمایند.