بررسی شگردهای روایی مدرن در مجموعه داستان «چهرهنگاری دنیا و سمت تاریک کلمات»
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد همدان، دانشگاه آزاداسلامی، همدان، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد همدان، دانشگاه آزاداسلامی، همدان، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
doi
10.30495/bahar.2023.703134چکیده
مدرنیسم تحوّلی است که از حدود قرن نوزدهم در جهان آغاز شده و در تمام عرصههای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری انسانها و حتّی در ادبیّات تأثیرگذار بوده است. مدرنیسم با ایجاد تزلزل در باورهای مستحکم انسان، نسبی بودن واقعیّت، پوچانگاری، تغییر در اصول اخلاقی و اصالت دادن به فرد، در مبانی فکری ادبیّات و به دنبال آن در اصول داستاننویسی هم تغییراتی ایجاد کرد. در این مقاله که به روش کتابخانهای نگاشته شده است، دو مجموعه داستان چهرهنگاری دنیا اثر فرشته ساری و سمت تاریک کلمات اثر حسین سناپور، به روش توصیفی- تحلیلی از منظر مدرنیسم نقد و بررسی شده است. پرسش و هدف اصلی تحقیق مشخّص کردن مهمّترین مؤلّفههای مدرنیسم در دو مجموعه داستان ذکر شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که این دو نویسنده، یک شگرد یا مؤلّفه را اساس کار خود قرار دادهاند یا با تزریق انبوهی از شگردهای مدرنیستی، به جای اینکه در پی داستاننویسی باشند، به دنبال داستانسازی هستند و در نگارش مدرن و استفاده از مؤلّفههایی مانند فردگرایی، تنهایی، از حدّ تقلید فراتر نرفتهاند؛ با بهرهگیری از مبنا قرار دادن چندین شگرد مدرنیستی چون تغییر زاویۀ دید، بهم ریختگی جریان طولی زمان، روایت رویدادهای درونی ذهن، ابهام و تعلیق، عدم قطعیّت، فرجام مبهم و پایان باز، اثری مدرن خلق کردهاند.