نمودهای فراداستان در مجموعه داستان شرق بنفشه اثر شهریار مندنی‌پور

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک. ایران

3 دانشجوی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی ، اراک، ایران

doi
10.30495/bahar.2023.706133
چکیده

فراداستان از نمودهای پست مدرنیسم است که در رمان نویسی امروز رواج یافته است. این نوع رمان ترکیبی از نوگرایی و اسطوره‌گرایی و به نوعی بازگشت به پیش از مدرنیسم است که در آن تلفیقی از مدرنیته و سنّت را می‌بینیم. در این سبک، نویسنده به نوعی داستان‎های پیشین را به شکلی دیگر بازآفرینی می کند. در این پژوهش با هدف به دست دادن نمودهای فراداستانی در داستان کوتاه معاصر، بر مبنای ویژگی‌های فراداستان و به روش توصیفی- تحلیلی به بررسی مجموعه داستان شرق بنفشه اثر شهریار مندنی‌پور، پرداخته شد و نگارنده به نتیجه رسید که مندنی‌پور در داستان‌های کوتاه این مجموعه، بیشتر عنصر عدم قطعیّت و گسستگی طرح و بینامتنیّت را دخالت داده است، امّا عناصر دیگری چون: دخالت راوی در داستان، اسطوره‌گرایی، عدم روال خطّی نیز از ویژگی‌های اوست که موجب شده داستان‌ها دارای ابهاماتی باشد که برای فهم آنها نیاز به چینش پازل‌های پراکنده داستان است. حضور شخصیّت‌های تاریخی در این داستان‌ها که موجب بینامتنیّت شده و زبان داستان را به سبک گذشتگان تغییر داده است. از این رو سنّت و مدرنیسم با هم تلفیق شده و از ورای آنها نگاه نویسنده به دنیا و نظرات وی به شکلی تازه مطرح می‌شود.