فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: احداث و توسعه شهرهای جدید به‌عنوان یکی از سیاست‌های مطرح در آمایش سرزمین در دهه‌های اخیر مطرح بوده است. یکی از مناطقی که ازلحاظ ژئوپلیتیکی و اقتصادی نقش مهمی برای کشور دارد، منطقه سواحل مکران است. باوجود برخورداری از مزیت‌های منحصربه‌فرد ژئوپلیتیکی، موقعیت راهبردی اقتصادی و دسترسی مستقیم به آب‌های بین‌المللی و مناطق آزاد تجاری، سواحل مکران همچنان به عنوان یکی از مناطق کمتر توسعه‌یافته کشور شناخته می‌شود که این تناقض، ضرورت بازنگری در الگوهای توسعه منطقه‌ای را آشکار می‌سازد. باوجود شرایط استراتژیک منطقه، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی جهت طراحی شهر جدید با الگوی مناسب ساخت مسکن در راستای توسعه منطقه‌ای سواحل مکران، امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر قلمداد می‌شود. موانع ساختاری مانند محدودیت‌های قانونی و نبود سرمایه‌گذاران مناسب، توسعه منطقه مکران را با وجود پتانسیل‌های بالا با چالش مواجه کرده و این منطقه را از اولویت‌های توسعه‌ای خارج ساخته است. در نتیجه، ظرفیت‌های استراتژیک مکران همچنان بلااستفاده باقی مانده‌اند.مواد و روش‌ها: در این پژوهش، با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر اساس مطالعات نظری و کتابخانه‌ای و بررسی مقالات صاحب‌نظران خارجی در الگوهای توسعه شهری، نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید توسعه سواحل مکران با محوریت ساخت مسکن بررسی گردیده است. در واقع سعی شده است راهبرد توسعه شهری در سواحل مکران با تأکید بر الگوی ساخت مسکن جهت کمک به پیشرفت و آبادانی این مناطق موردبررسی قرار گیرد و با ارزیابی الگوهای توسعه عمودی و افقی مسکن، الگوی مناسب توسعه شهری در سواحل مکران ارائه‌ شود. بدین منظور ابتدا نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید توسعه سواحل مکران با ساخت مسکن طبقه‌بندی‌شده و با استفاده از ماتریس SWOT مورد ارزیابی قرارگرفته است. چراکه تحلیل SWOT به عنوان ابزاری راهبردی، عوامل کلیدی مؤثر بر موفقیت هر مجموعه را به صورت نظام‌مند شناسایی می‌کند. این روش بر این اصل استوار است که یک راهبرد اثربخش باید هم‌زمان سه هدف اصلی تقویت نقاط قوت، بهره‌گیری از فرصت‌ها، کاهش ضعف‌ها و خنثی‌سازی تهدیدها را دنبال کند. این چهارچوب تحلیلی با ایجاد توازن بین عوامل درونی و بیرونی، مبنای علمی مناسبی برای تصمیم‌گیری‌های راهبردی فراهم می‌آورد.نتایج و بحث: نتایج به‌دست‌آمده حاکی از لزوم استفاده از راهبرد تهاجمی، به‌عنوان راهبرد اصلی در این زمینه است. بر اساس راهبرد اصلی پژوهش، دو راهبرد فرعی جهت اعطای نمره جذابیت در ماتریس کمی QSPM انتخاب شد که نتایج این ماتریس نشان می‌دهد بهترین راهبرد فرعی تهاجمی توسعه شهری در سواحل مکران با تأکید بر الگوی ساخت مسکن، راهبرد توسعه شهری با روش افقی‌سازی و ساخت مسکن یک ‌طبقه حیاط‌دار، جهت پیوند سکونت به معیشت است. روش توسعه شهری افقی وابسته به وجود زمین کافی در منطقه موردمطالعه است که سواحل مکران از این ظرفیت برخوردار بوده و باوجود زمین کافی در این منطقه می‌توان با الگوی ساخت مسکن یک‌طبقه توسعه شهری را در این سواحل محقق کرد. روش توسعه افقی علاوه بر اینکه نسبت به عمودی سازی زودبازده‌تر بوده، از تشکیل شهرهای پرتراکم و شلوغ جلوگیری کرده و مقدمات پیدایش محله و شهر متناسب با الگوی ایرانی - اسلامی را فراهم خواهد آورد.نتیجه‌گیری: با توجه به ترجیح فرهنگی ساکنین منطقه به زندگی در مسکن‌های ویلایی یک‌طبقه به جای آپارتمان‌نشینی، تخصیص زمین‌های گسترده و تسهیل ساخت واحدهای مسکونی تک‌طبقه می‌تواند به عنوان راهکاری مؤثر برای جذب و حفظ جمعیت در مناطق ساحلی مکران عمل کند. احترام به الگوهای سکونتی بومی و تدوین سیاست‌های هدفمند، انگیزه اسکان دائم و ارتقای بهره‌وری اقتصادی در مکران را تقویت می‌کند. جذب جمعیت به منطقه، زمینه بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های تولیدی و صادراتی مکران را فراهم می‌سازد.