وجود شرط علم و عمد در دعاوی جبران خسارت دادرسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، حقوق خصوصی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
doi
چکیده
در فرضی که دعوای خواهان با شکست مواجه شود، ممکن است خوانده جهت پیروزی خویش در دعوا، متحمل خساراتی از قبیل حقالوکاله، دستمزد کارشناس، هزینه ی دادرسی و... شده باشد که مسبّب ورود چنین خساراتی، اقدام خواهان به طرح دعوا بوده است. هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه علم و عمد در جبران خسارت دادرسی است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که قواعد فقهی لاضرر، تسبیب، اتلاف، اباحه و...، شرایطی را برای مسئولیت جبران خسارت برشمرده که مهمترین آنها، تقصیر است. پیام این قواعد در قانون مسئولیت مدنی منعکس شده است. در مورد خسارت ناشی از هزینههای دادرسی، به موجب ماده 515 قانون آئین دادرسی مدنی، دو شرط "علم به غیرمحق بودن" و "به عمد" برای جبران خسارت از طرف خواهان برشمرده شده است. ارکان مسئولیت مدنی جبران خسارت که منبعث از منابع فقهی می باشد، وجود سه شرط بروز ضرر، ارتکاب فعل زیانبار و رابطه سببیت را برای مسئولیت مدنی ناشی از جبران خسارت برشمرده که در بررسیهای انجام شده، دو شرط مذکور در ماده 515 ق.آ.د.م نوعی ترک فعل در جهت بروز خسارت بوده و به واسطه آن زیانهایی به طرف دیگر دعوا وارد شده و مسبب آن تنها طرف شکستخوردهای است که از ابتدا به غیرمحق خویش ایمان داشت و اگر به موجب قاعده لزوم، مسئولیت خود را پذیرفته بود، منجر به بروز خسارت نمیشد.
