برآورد فرسایش خاک با استفاده از مدل RUSLE و شناسایی مؤثرترین عامل آن در حوضة آبخیز دهکهان (جنوب کرمان)
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی شیراز
2
3
doi
10.22111/jneh.2018.21894.1316چکیده
خاک یکی از مهم ترین عوامل تولید است که در زندگی اقتصادی و اجتماعی انسان تأثیر بسیار دارد .سطح زمین عموماً به وسیله خاک و دیگر نهشته های سطحی پوشیده شده است . فرسایش خاک یکی از مهمترین مسائل و مشکلاتی است که امروزه با آن مواجه هستیم . بهره برداری های روز افزون و عدم مدیریت صحیح انسان بر محیط طبیعی تأثیر زیادی بر تشدید روند تخریب و فرسایش خاک دارد. در این تحقیق با تحلیل پارامترهای مؤثر فرسایش و تولید رسوب در حوضه ی آبخیز دهکهان با مساحت 2/9923 هکتار در جنوب استان کرمان مورد مطالعه قرار گرفت. در این تحقیق ضمن بررسی های میدانی، اطلاعات جغرافیایی (GIS)اسناد و مدارک مختلف از جمله نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی، پوشش گیاهی، آمارهای مختلف مربوط به ایستگاه های باران سنجی و همچنین تصاویر ماهواره ای به عنوان ابزار تحقیق مورد استفاده قرار گرفت.. برآورد میزان فرسایش در محدوده مطالعاتی از مدل تجدید نظر شده ی جهانی فرسایش خاک (RUSLE) در محیط نرم افزار آرک جی آی اس انجام گردید. با بررسی عوامل مؤثر در این مدل، که شامل فاکتور فرسایندگی باران، فاکتور فرسایش پذیری خاک، فاکتور توپوگرافی و پوشش گیاهی می باشد، میزان فرسایش حوضه برآورد شده است. بر این اساس میزان فرسایش سالیانه خاک در کل محدوده مطالعاتی از 67 تن در هکتار در سال برآورد شده است. نتایج این تحقیق همچنین نشان بیشترین تأثیر را در برآورد فرسایش، فاکتور توپوگرافی با بالاترین مقدار ضریب تبیین 92.6 داشته است. این تحقیق، مؤثر بودن فناوری های RUSLE فرسایش سالانه خاک توسط مدلنوین سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور را برای تخمین کمی مقادیر فرسایش خاک تأیید می کند. خاک یکی از مهمترین عوامل تولید است که در زندگی اقتصادی و اجتماعی انسان تأثیر بسیار دارد . سطح زمین عموماً بهوسیله خاک و دیگر نهشتههای سطحی پوشیده شده است . فرسایش خاک یکی از مهمترین مسائل و مشکلاتی است که امروزه با آن مواجه هستیم . بهرهبرداریهای روزافزون و عدم مدیریت صحیح انسان بر محیط طبیعی تأثیر زیادی بر تشدید روند تخریب و فرسایش خاک دارد. در این تحقیق تحلیل پارامترهای مؤثر فرسایش و تولید رسوب در حوضهی آبخیز دهکهان با مساحت 2/9923 هکتار در جنوب استان کرمان با استفاده از مدل تجدیدنظر شدهی جهانی فرسایش خاک ( RUSLE ) موردمطالعه قرار گرفت. دادهها و ابزارهای بهکاررفته در تحقیق شامل دادههای ایستگاههای هواشناسی، مدل رقومی ارتفاع ( DEM )، تصاویر ماهوارهای لندست 2015 ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ( GIS ) و سنجشازدور ( RS ) میباشد. با بررسی عوامل مؤثر در این مدل، که شامل فاکتور فرسایندگی باران، فاکتور فرسایشپذیری خاک ، فاکتور توپوگرافی و پوشش گیاهی میباشد، هدف از تحقیق حاضر برآورد میزان فرسایش سالانه خاک در منطقهی موردمطالعه میباشد . بر این اساس میزان فرسایش سالیانه خاک در کل محدوده مطالعاتی از 50 تن در هکتار در سال برآورد شده است. نتایج این تحقیق نشان میدهد بیشترین تأثیر را در برآورد فرسایش سالانه خاک توسط مدل RUSLE ، فاکتور توپوگرافی با بالاترین مقدار ضریب تبیین 96/. داشته است . این تحقیق، مؤثر بودن فناوریهای نوین سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجشازدور را برای تخمین کمی مقادیر فرسایش خاک تأیید میکند .