بررسی آفات زبانی در قرآن و سنت و انعکاس آن در دیوان ناصرخسرو

نویسندگان

1 گروه معارف اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز- ایران.

doi
چکیده

آفات زباني عبارت از منكراتي است كه از زبان سرچشمه مي‌گيرد و موجبات افتادن در فساد و تباهي را براي انسانها فراهم مي‌كند. درآموزه‌هاي مربوط به قرآن و سنت و نيز در آثار تعليمي و تربيتي ادبيات فارسي، آفات زباني مورد توجه قرار گرفته و انسانها از ارتكاب آنها برحذر داشته‌ شده‌اند. از ميان شاعران ادبيات فارسي، ناصر خسرو ـ با توجه به رسالت ديني و اجتماعي كه بر عهدة خود احساس مي‌كند ـ آفات زباني را مطابق با آموزه‌هاي قرآن و سنّت مورد توجه قرار داده كه در اين مقاله مورد بحث قرار گرفته است. روش پژوهش، توصيفي ـ تحليلي و براساس منابع كتابخانه‌اي است.. فرض نگارنده بر اين بوده كه آفات زباني مطرح شده در قرآن و سنّت، در شعر ناصرخسرو نیز بازتاب يافته است؛ مبتني بر اين ايده و با تحليل متن آفات زباني استخراج شده و مورد بحث قرار گرفته است. به اين صورت كه ابتدا موضوع (آفت زباني) تعريف شده سپس مستندات قرآن و حديث نقل شده و در نهايت ديدگاه ناصرخسرو دربارة آنها ـ كه مطابق با آموزه‌هاي قرآن و سنت است ـ نوشته شده است. نتايج بحث حاكي از اين است كه ناصرخسرو 16 مورد آفت زباني را مورد توجه قرار داده است؛ كه بيشتر اين موارد به صورت واضح و آشكار در شعر او مطرح شده‌اند و ناصرخسرو مطابق قرآن و سنت انسانها را ارشاد كرده و از اين منكرات (آفات زباني) برحذر داشته است.