شخصیت و «فراتر از شخصیت» تحلیل و بررسی پانزده رمان دفاع مقدس با تکیهبر الگوی ساختار شناسی گرماس
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی ،دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد زاهدان ،ایران ،زاهدان
3 گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
doi
چکیده
ازنظر ساختارگرایان، شخصیت نهتنها به معنای یکی از عناصر تشکیلدهندهی ساختار روایت، بلکه پردامنهتر از آن است. هر شخصیتی در داستان نقشی به عهده دارد که باید آن را ایفا کند. ازاینرو شخصیت به مقولههایی چون «نقش و کارکرد» و گاهی «فراتر از یک شخصیت» پیوند میخورد. در تعریفی جدید، شخصیت نهتنها یک شیء بلکه بهعنوان یک مشارکتکننده در سیر روایت است و شامل کنشگرانی میشود که سیر شکلگیری روایت را طراحی میکنند. این پژوهش با تکیهبر نظریه کنشگرای گرماس به تحلیل و بررسی (شخصیت و فراتر از شخصیت) در پانزده رمان دفاع مقدس میپردازد. نتایج این پژوهش نشانگر انطباق الگوی کنشگرای گرماس در شناسایی و معرفی شخصیتها است. شخصیتهایی که در سه محور میل، انتقال و قدرت در شکلگیری روند و توالی روایت اثرگذارند. در هر سه محور میل، انتقال و قدرت با موضوع «فراتر از شخصیت» مواجهیم. مهمترین فرستندهها برای عزیمت کنشگر اصلی بهسوی اهداف، مباحث احساسی شامل: علاقه، عشق، محبت، مهرورزی و دوستی است؛ موضوعات آرمانی، اعتقادی، ارزشهای میهنی در درجهی دوم قرار دارد. مهمترین موضوعات و یا اهداف ارزشی در این رمانها عبارتاند از: دفاع، جانفشانی و ایستادگی در مقابل تهاجم دشمن، وصول معنوی به شهدا، آگاهی از وضعیت پدر، برادر و یا دیگر اعضای مفقودالاثر خانواده، اعتقاد به باورهای دینی، ملی، ارزشی و میهنی، اسارت، آگاهی بخشی به اقشار جامعه در خصوص رزم و نبرد دلیرانه درصحنهی جنگ و عشق، دوستی و ازدواج.
