فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف تحلیل روان‌شناختی رفتار شخصیت‌های داستان رستم و شغاد در شاهنامه فردوسی، برمبنای نظریۀ انتخاب ویلیام گلسر، به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده است. پرسش محوری مقاله آن است که چگونه می‌توان با تکیه بر مؤلفه‌های کلیدی تئوری انتخاب (نیازهای اساسی، مسئولیت‌پذیری، واقعیت‌گرایی و ماشین رفتار)، خوانشی نظام‌مند از رفتار‌های شخصیت‌های این روایت ارائه داد؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که رفتار شخصیت‌ها در چارچوب پنج نیاز بنیادین گلسر (بقا، عشق و تعلق‌خاطر، قدرت، آزادی و تفریح) شکل می‌گیرد و تضاد میان «واقعیت بیرونی» و «ادراک ذهنی» آنان، به ویژه در شخصیت شغاد، منجر به بروز رفتار مخرب و فاجعه می‌گردد. در پایان این مقاله به این نتیجه می‌رسد که فقدان توازن در ارضای نیازهای اساسی و واکنش ناکارآمد به واقعیت، انتخاب‌های شخصیت‌ها را به سمت سرنوشتی تراژیک سوق می‌دهد. این مطالعه نه تنها ظرفیت نظریه‌های روان‌شناسی را در تحلیل متون حماسی تأیید می‌کند، بلکه الگویی برای بررسی تعامل «اختیار» و «مسئولیت فردی» در ادبیات کلاسیک ارائه می‌دهد.