بررسی تأثیر اقتصاد غیررسمی بر ردپای اکولوژیکی در ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تهران

2

3 دانشگاه علوم پزشکی قزوین

4

doi
10.22075/jem.2026.40627.2072
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر اقتصاد غیررسمی بر ردپای اکولوژیکی در ایران طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰ است. بدین منظور، از روش خودرگرسیون برداری ساختاری (SVAR) برای تحلیل روابط پویای میان متغیرها استفاده شده است. نتایج برآورد مدل نشان می‌دهد که اقتصاد غیررسمی تأثیر منفی و معناداری بر ردپای اکولوژیکی دارد؛ به‌گونه‌ای که کاهش سهم اقتصاد غیررسمی در سال‌های اخیر به کاهش فشارهای زیست‌محیطی منجر شده است. همچنین، درجه بازبودن تجاری، شهرنشینی، صنعتی‌شدن و رشد اقتصادی تأثیر مثبت و معناداری بر ردپای اکولوژیکی دارند، در حالی‌که توان دوم رشد اقتصادی اثر منفی بر این شاخص داشته و فرضیه زیست‌محیطی کوزنتس را تأیید می‌کند. یافته‌های توابع واکنش آنی و تجزیه واریانس نیز نتایج بلندمدت را تأیید می‌کند. بر این اساس، کنترل فعالیت‌های غیررسمی و اتخاذ سیاست‌های توسعه پایدار در کاهش تخریب محیط‌زیست ایران نقش مؤثری خواهد داشت. . . . . . . . . . . . . . .