فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میرزا عبدالقادر اسیری لاهیجی، شاعر، صوفی و متفکّر برجستۀ سده‌های نهم و دهم هجری، از چهره‌های ممتاز شعر و عرفان ایرانی است که در کنار مقام علمی و عرفانی، دیوانی سرشار از تأملات عرفانی، مضامین فلسفی و بیانی شاعرانه از خود به‌جا گذاشته است. شعر او بیانگر مضامین ژرف عرفانی است و با تکیه بر مفاهیمی چون وحدت وجود، فنا، سلوک و شهود عرفانی، نه‌تنها احساسات عارفانه، بلکه ساختارهای فکری مکتب عرفانی ابن‌عربی و حکمت اشراقی را نیز در قالبی هنری و نمادین بازمی‌تاباند. پژوهش حاضر با رویکرد سبک‌شناسی، به تحلیل سه‌سطحی (زبانی، ادبی و فکری ـ معنایی) شعر اسیری می‌پردازد. نویسنده در این پژوهش با شیوۀ توصیفی- تحلیلی به بررسی سبک‌شناسی سروده­های اسیری لاهیجی پرداخته است. در سطح زبانی، استفاده از واژگان تخصصی عرفانی، ساخت‌های نحوی دشوار، افعال با معانی ثانویه و کاربرد زبان فاخر و خطابی، حاکی از تسلّط او بر ظرفیت‌های زبان فارسی است. در سطح ادبی، تصاویر خیال‌انگیز، تشبیهات حسی ـ ذهنی، نمادپردازی و صنایع لفظی مانند سجع، جناس و مراعات نظیر، فضایی پیچیده، چندلایه و تأمل‌برانگیز در شعر او پدید آورده‌اند. در سطح فکری و معنایی، مضامینی چون فنا، حیرت، سلوک، عشق الهی و شهود عرفانی، چارچوب اندیشه‌ورزانۀ شعر او را تشکیل می‌دهند. اسیری با بهره‌گیری از ساختارهای رمزگونه، عرفان نظری را در قالب بیانی هنری و شاعرانه عرضه می‌کند. بررسی سبک‌شناسانۀ اشعار او می‌تواند به شناخت دقیق‌تر جریان‌های عرفانی، ادبی و زبانی عصر تیموری یاری رساند.