تأثیر نابرابری درآمد بر منحنی زیست محیطی کوزنتس در استانهای ایران
نویسندگان
1
2
doi
10.22075/jem.2025.37357.2002چکیده
در دهههای اخیر، افزایش روزافزون آلودگیهای زیستمحیطی به یکی از دغدغههای اصلی سیاستگذاران و پژوهشگران در حوزه توسعه پایدار تبدیل شده است. رشد اقتصادی که همواره از اهداف کلیدی دولتهاست میتواند همزمان موجب افزایش آلودگی در مراحل اولیه توسعه و کاهش آن در مراحل پیشرفتهتر از طریق ارتقاء فناوری و آگاهیهای زیستمحیطی شود. از اینرو، بررسی رابطه میان رشد اقتصادی و انتشار CO 2 از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. با این حال، این رابطه ممکن است تحت تأثیر عواملی دستخوش تغییر شود. هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش نابرابری درآمد در ارتباط میان رشد اقتصادی و کیفیت محیطزیست با استفاده از دادههای مربوط به دوره زمانی 1400-1390 در استانهای ایران است. برای این منظور، سرانه تولید ناخالص داخلی حقیقی، سرانه انتشار دیاکسید کربن (CO 2 ) و ضریب جینی بهترتیب بهعنوان شاخصهایی از رشد اقتصادی، آلودگی محیطزیست و نابرابری درآمد بهکار گرفته شدهاند. نتایج حاصل از بهکارگیری تکنیک خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی پانلی (Panel ARDL) نشان میدهند که در بلندمدت، با افزایش درآمد سرانه، انتشار CO 2 ابتدا افزایش مییابد ولی پس از رسیدن به یک سطح خاصی از درآمد سرانه، انتشار CO 2 کاهش مییابد. این نتیجه دلالت دارد که فرضیه منحنی کوزنتس زیست محیطی (EKC) برای استانهای ایران تأیید میشود. همچنین طبق نتایج افزایش نابرابری درآمد موجب میشود انتشار CO 2 در سطح بالاتری از درآمد سرانه به حداکثر مقدار خود برسد. بنابراین پیشنهاد میشود به موازات سیاستهای رشدی، کاهش نابرابری درآمد جهت بهبود کیفیت محیطزیست توسط برنامهریزان و سیاستگذاران اقتصادی هدفگذاری شود.