تأثیر نابرابری درآمد بر منحنی زیست محیطی کوزنتس در استان‌های ایران

نویسندگان
doi
10.22075/jem.2025.37357.2002
چکیده

در دهه‌های اخیر، افزایش روزافزون آلودگی‌های زیست‌محیطی به یکی از دغدغه‌های اصلی سیاست‌گذاران و پژوهشگران در حوزه توسعه پایدار تبدیل شده است. رشد اقتصادی که همواره از اهداف کلیدی دولت‌هاست می‌تواند همزمان موجب افزایش آلودگی در مراحل اولیه توسعه و کاهش آن در مراحل پیشرفته‌تر از طریق ارتقاء فناوری و آگاهی‌های زیست‌محیطی شود. از این‌رو، بررسی رابطه میان رشد اقتصادی و انتشار CO 2 از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. با این حال، این رابطه ممکن است تحت تأثیر عواملی دستخوش تغییر شود. هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش نابرابری درآمد در ارتباط میان رشد اقتصادی و کیفیت محیط­زیست با استفاده از داده­های مربوط به دوره زمانی 1400-1390 در استان­های ایران است. برای این منظور، سرانه تولید ناخالص داخلی حقیقی، سرانه انتشار دی‌اکسید کربن (CO 2 ) و ضریب جینی به­ترتیب به­عنوان شاخص­هایی از رشد اقتصادی، آلودگی محیط­زیست و نابرابری درآمد به­کار گرفته شده­اند. نتایج حاصل از به­کارگیری تکنیک خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی پانلی (Panel ARDL) نشان می‌دهند که در بلندمدت، با افزایش درآمد سرانه، انتشار CO 2 ابتدا افزایش می­یابد ولی پس از رسیدن به یک سطح خاصی از درآمد سرانه، انتشار CO 2 کاهش می­یابد. این نتیجه دلالت دارد که فرضیه منحنی کوزنتس زیست محیطی (EKC) برای استان­های ایران تأیید می­شود. همچنین طبق نتایج افزایش نابرابری درآمد موجب می­شود انتشار CO 2 در سطح بالاتری از درآمد سرانه به حداکثر مقدار خود برسد. بنابراین پیشنهاد می­شود به موازات سیاست­های رشدی، کاهش نابرابری درآمد جهت بهبود کیفیت محیط­زیست توسط برنامه­ریزان و سیاستگذاران اقتصادی هدفگذاری شود.