کاوشی در هنجارگریزی نوشتاری علی باباچاهی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

doi
چکیده

زبان شعر، زبانی دیگرگونه است و شاعر برای آشنایی‎زدایی و گریز از عادت‎زدگی و خودکارشدگی(اتوماتیزه) زبان، همواره تمهیداتی را به کار می‎گیرد. این تمهیدات شامل دو مجموعۀ بزرگ عدول از هنجارهای زبان و افزودن بر قواعد زبان می‎شود. جفری لیچ از زبان‌شناسان انگلیسی ضمن اینکه ادبیات را مسأله‎ای زبانی می‎داند، هشت نوع هنجارگریزی مشخّص کرده است که یکی از آن، هنجارگریزی نوشتاری است. در هنجارگریزی نوشتاری، شاعر در شکل نوشتار تغییر ایجاد کرده و تمهیداتی را به کار می‎گیرد تا از طریق شکل نوشتار غرابت ایجاد کرده و مایۀ آشنایی‎زدایی و  برجسته‎سازی شود. شاعران ضمن برجسته‎سازی و ایجاد غرابت در زبان شعر با این شیوه، مفاهیمی ثانوی را در قالب شکل نوشتار انتقال می‎دهند. در این حالت شعر به نقّاشی نزدیک می‎شود و خواننده از شعر لذّت بصری نیز می‎برد. هنجارگریزی نوشتاری گامی در جهت خلق هماهنگی و هارمونی بین فرم و محتوا و عامل زیبایی است. علی باباچاهی از شاعران معاصر فارسی نیز از این نوع هنجارگریزی در شعر خود استفاده کرده است. پژوهش حاضر این نوع هنجارگریزی را با روشی توصیفی-تحلیلی در شعر باباچاهی مورد بررسی و کاوش قرار داده است. نتیجۀ پژوهش حاضر گویای این است که باباچاهی ضمن آشنایی‎زدایی و برجسته‎سازی زبان شعرش با کاربست این نوع هنجارگریزی مفاهیمی ثانوی را نیز بر آن حمل کرده و همچنین با تقویت هماهنگی فرم (شکل نوشتار) و محتوا زیبایی هنری ایجاد کرده است