کاوشی در هنجارگریزی نوشتاری علی باباچاهی
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
چکیده
زبان شعر، زبانی دیگرگونه است و شاعر برای آشناییزدایی و گریز از عادتزدگی و خودکارشدگی(اتوماتیزه) زبان، همواره تمهیداتی را به کار میگیرد. این تمهیدات شامل دو مجموعۀ بزرگ عدول از هنجارهای زبان و افزودن بر قواعد زبان میشود. جفری لیچ از زبانشناسان انگلیسی ضمن اینکه ادبیات را مسألهای زبانی میداند، هشت نوع هنجارگریزی مشخّص کرده است که یکی از آن، هنجارگریزی نوشتاری است. در هنجارگریزی نوشتاری، شاعر در شکل نوشتار تغییر ایجاد کرده و تمهیداتی را به کار میگیرد تا از طریق شکل نوشتار غرابت ایجاد کرده و مایۀ آشناییزدایی و برجستهسازی شود. شاعران ضمن برجستهسازی و ایجاد غرابت در زبان شعر با این شیوه، مفاهیمی ثانوی را در قالب شکل نوشتار انتقال میدهند. در این حالت شعر به نقّاشی نزدیک میشود و خواننده از شعر لذّت بصری نیز میبرد. هنجارگریزی نوشتاری گامی در جهت خلق هماهنگی و هارمونی بین فرم و محتوا و عامل زیبایی است. علی باباچاهی از شاعران معاصر فارسی نیز از این نوع هنجارگریزی در شعر خود استفاده کرده است. پژوهش حاضر این نوع هنجارگریزی را با روشی توصیفی-تحلیلی در شعر باباچاهی مورد بررسی و کاوش قرار داده است. نتیجۀ پژوهش حاضر گویای این است که باباچاهی ضمن آشناییزدایی و برجستهسازی زبان شعرش با کاربست این نوع هنجارگریزی مفاهیمی ثانوی را نیز بر آن حمل کرده و همچنین با تقویت هماهنگی فرم (شکل نوشتار) و محتوا زیبایی هنری ایجاد کرده است