بررسی کلاهبرداری اینترنتی در فقه و حقوق کیفری ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران

3 دانشیار ، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

doi
10.71660/aqojap.2023.2308-1654
چکیده

در فقه و حقوق کلاهبرداری عبارت است از استفاده از عنوان ساختگی برای فریب شخص مقابل به داشتن چیزی که در واقع وجود ندارد، از جمله اقتدار یا اعتبار موهوم. واژۀ معادل کلاهبرداری در فقه ، احتیال است، به این معنی که هرکس به وسیلۀ خدعه و فریب از طریق فرستاده­های دروغی یا نامه­های جعلی، اموال مردم را ببرد محتال است. اینترنت در عین تاثیرات مثبتی که در زندگی مردم دارد، بسیار جرم­زا است. بنابراین، باید قوانین مقابله با جرایم اینترنتی بسیار دقیق طراحی شوند تا قدرت بازدارندگی در مقابل این جرایم را داشته باشند. یکی از جرایم مدرن علیه اموال و مالکیت در فضای مجازی، کلاهبرداری اینترنتی است. جرم مذکور علی­رغم مدرن بودن، در منابع فقهی بحث مفصل دارد. این جرم در بعضی از موارد با مقررات برگرفته از فقه قابل تطبیق است و آن در صورتی است که نحوۀ استفاده از اینترنت به عنوان وسیلۀ ارتکاب به جرم تلقی شود و همچنین بعضی از کلاهبرداری­های اینترنتی که در بستر مبادلات الکترونیکی انجام می گیرد، طبق قانون تجارت الکترونیکی، مصوب سال1382جرم محسوب می شود. ولی مقررات مذکور ناقص بوده و قانون جامعی در این زمینه وجود نداشته، تا اینکه در سال های اخیر قانون جرایم رایانه­ای این خلأ قانونی را تا حدی حل کرده است.