فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جبران خسارات بدنی در نظام حقوقی ایران عمدتاً از طریق پرداخت دیه یا ارش صورت می‌گیرد.  درحالی‌که دیه به عنوان یک نهاد حقوقی با میزان مشخص در قانون مجازات اسلامی تعریف شده است، ارش به عنوان جبران خسارتی که میزان آن در شرع و قانون معین نشده، با چالش‌های عملی و نظری مواجه است. این مقاله با روش کتابخانه‌ای و با تکیه بر قوانین موضوعه، به­ویژه قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، قواعد فقهی و اصول کلی حقوقی، به بررسی شیوه‌های تعیین ارش در فقه امامیه، قانون مجازات اسلامی و دانش پزشکی می‌پردازد. در فقه امامیه چهار شیوه برای محاسبۀ ارش مطرح شده است: عبدانگاری، نظر دو نفر عادل، صلح و تراضی، و تصمیم حاکم. هر یک از این روش‌ها دارای نقاط قوت و ضعفی است که اجرای عدالت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از سوی دیگر، در نظام حقوقی ایران، تعیین ارش بر عهدۀ دادگاه است و پزشکی­قانونی به عنوان مرجع کارشناسی نقش کلیدی در این فرآیند ایفا می‌کند. بااین­حال، نبود ضوابط دقیق و یکپارچه منجر به تشتت آرای قضایی و ناهمگونی در جبران خسارات شده است. این پژوهش به ابهامات قانونی و پزشکی در تعیین ارش، از جمله تطبیق صدمات با قانون دیات، چالش‌های مربوط به بیماران مبتلا به وضعیت نباتی، و محاسبه دیه و ارش شکستگی استخوان‌ها می‌پردازد. همچنین، تشتت رویۀ قضایی و نیاز به ایجاد وحدت­رویه در نظرات کارشناسی مورد بررسی قرار گرفته است. درنهایت، پیشنهاد می‌شود کمیته‌ای متشکل از متخصصان قضایی، پزشکی، روان­شناسی و جامعه‌شناسی تشکیل شود تا با مطالعۀ پرونده‌های مرتبط، راهکارهایی برای رفع ابهامات و تحقق عدالت در جبران خسارات بدنی ارائه گردد.