توجیه معرفت از منظر غزالی

نویسندگان

1 گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

doi
10.71660/aqojap.2025.2204-1625
چکیده

چکیده معرفت شناسان غربی معرفت را به باورصادق موجه تعریف می‌کنند. در بین قیود سه گانه، بحث توجیه بیشتر مدنظر معرفت‌شناسان قرارگرفته و مقدار زیادی از مباحث معرفت شناسی را به خود اختصاص داده است. اندیشمندان مسلمان نیز به این بحث توجه داشته و آن را بیشتر در ضمن مباحث منطقی مطرح کرده‌اند. غزالی به عنوان یکی از تأثیرگذارترین اندیشمندان در جریان فکر و فرهنگ اسلامی، هرچند سخت‌ترین حملات را علیه فیلسوفان انجام داده ولی به منطق و موازین آن در ارزیابی و سنجش معرفت اعتقاد داشته است. دیدگاه غزالی در بحث توجیه بسیار نزدیک به مبناگرایان سنتّی است. غزالی در بحث معرفت به یقین حداکثری معتقد بوده و گزاره‌ها را به گزاره‌های بدیهی و نظری تقسیم کرده‌است از نظر غزالی گزاره‌های بدیهی یقینی و خطاناپذیراند و این یقین از طریق برهان حقیقی به گزاره‌های نظری و مطلوب تسرّی داده می‌شود. کلیدواژه:تصور، تصدیق، اولیات، نظریات، یقین، برهان لم و انَّ