فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف ازاین پژوهش آن است که ادله فقهی حقوقی مالکیت معنوی را از دیدگاه فقه امامیه مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. روش تحقیق: این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، منابع فقهی  و اسناد قانونی، انجام گرفته است. یافته‌ها: مالکیت معنوی، مجموعه ای از امتیازها و مصونیتها و تواناییها است که پدیدآورنده آفرینش معنوی درباره امر غیرمادی و غیرملموس دارد. مالکیت معنوی در جهان امروز بخش مهمی از اموال را تشکیل می‌دهد و از جهات مختلفی اهمیت دارد.  این نوع مالکیت به طور طبیعی نمی‌توان آن را لمس کرد و نشان‌دهنده جنبه‌ای از دانش و اطلاعاتی است که در محصولات فیزیکی یا در فرایند تولید آن‌ها قابل مشاهده است. حقوق مالکیت معنوی چارچوبی برای مبارزه با سرقت و تقلب فراهم می کند و اطمینان حاصل می کند که سازندگان می توانند از حقوق خود در زمینه های قانونی دفاع کنید. حقوق مالکیت معنوی یکی از مهم‌ترین مباحث در حقوق معاصر و فقه اسلامی است که همواره مورد بحث و اختلاف نظر فقها بوده است. نتیجه گیری: در بخش ادله مخالفان، عواملی همچون حفظ قداست علم، ممنوعیت اخذ اجرت برای انجام واجبات، ناسازگاری با قاعده تسلیط و عدم امضای شارع نسبت به مصادیق مستحدثه بررسی شده است. در مقابل، ادله موافقان بر چهار پایه اصلی استوار است: سیره عقلایی و حجیت آن بدون نیاز به امضا ، قاعده احترام مال و توسعه مفهوم مال، روایات حرمت سرقت علمی و غصب منافع، و اصل حاکمیت اراده در عقود عقلایی جدید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با توجه به تحول اجتماعی، نیازهای علمی و اقتصادی و پذیرش عرف عقلایی، حقوق مالکیت معنوی از منظر فقه امامیه قابل توجیه و مشروعیت‌بخش است و محدودیت‌های ذکرشده توسط مخالفان، بیشتر مبتنی بر برداشت‌های خاص تاریخی و اجتماعی بوده است. نتایج این تحقیق می‌تواند مبنای فقهی و قانونی محکمی برای تقویت و توسعه حقوق مالکیت معنوی در ایران فراهم کند و در تدوین سیاست‌های حمایت از نوآوری و خلاقیت علمی و فرهنگی نقش مؤثری ایفا نماید.