فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و هدف: تجربیات دهه­های گذشته نشان می­دهد توسعه کارآفرینی کشاورزی صرفاً با تزریق سرمایه و فناوری محقق نشده و عوامل بسیار مهم‌تری ازجمله ظرفیت‌سازی دانش در این زمینه ایفای نقش می­کند. ظرفیت‌سازی دانش از طریق توانمندی در خلق و کسب دانش، شبکه ­سازی و مدیریت کسب‌وکار، سبب شناسایی فرصت­ها و اقدامات نوآورانه در فرد می­شود. در پژوهش حاضر ظرفیت‌سازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز مورد توجه است. منظور از کارآفرینان خرد، شاغلین کسب‌وکارهای بسیار کوچک هستند که طیفی از کارکنان کمتر از پنج نفر را شامل می‌شوند. با توجه به نقش انسان به عنوان عامل تحرک سایر منابع در کارآفرینی، موضوع ظرفیت‌سازی دانش فردی کارآفرینان خرد کشاورز، نیازمند توجه ویژه­ای است.روش‌ها: روش تحقیق توصیفی تحلیلی است. در این مطالعه 55 روستای دارای کارآفرین خرد کشاورز در شهرستان مشهد شناسایی و کلیه کارآفرینان خرد به تعداد 90 نفر در این روستاها مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه ظرفیت­سازی دانش فردی کارآفرینی در کسب­وکارهای خرد کشاورزی در سه بعد شبکه­سازی با 5 شاخص، دانش­سازی با 8 شاخص، مدیریت کسب‌وکار با 5 شاخص در طیف لیکرت کمی شد. آلفای کرونباخ 0.83 بیانگر پایایی مطلوب ابزار پژوهش است. عوامل زمینه‌ای تأثیرگذار بر ظرفیت‌سازی دانش فردی کارآفرینی در زمینه کشاورزی به کمک متغیرهای: سن، جنسیت، تأهل، محل تولد، سطح تحصیلات، رشته تحصیلی و سابقه فعالیت کشاورزی بوده است که در مقیاس‌های اندازه‌گیری اسمی، ترتیبی و نسبی فاصله‌ای از پاسخگویان سؤال شد.یافته‌ها: در بین کارآفرینان خرد میانگین شبکه­سازی با 2.91، دانش­سازی با 2.96 پایین و میانگین مدیریت و رهبری با 3.03 در طیف لیکرت متوسط ارزیابی شده است. درمجموع ظرفیت­سازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز با میانگین 2.97 در سطح مطلوبی قرار ندارد. مطابق آزمون همبستگی با افزایش مؤلفه‌های ظرفیت‌سازی دانش کارآفرینی شاهد افزایش معنادار درآمد و افزایش رضایت از فعالیت کارآفرینانه هستیم. همچنین با افزایش سابقه فعالیت کشاورزی، ظرفیت­سازی دانش کارآفرینی افزایش می‌یابد. در واقع رضایت از کسب‌وکار بیشترین همبستگی را با مؤلفه‌های ظرفیت‌سازی فردی و شبکه‌سازی دارد. همچنین درآمد کارآفرینان خرد کشاورز تحت تأثیر مدیریت و دانش‌سازی است. نیز سن و سال‌های تحصیل در بیشتر موارد رابطه ضعیف یا غیرمعناداری با ظرفیت‌سازی دانش کارآفرینی و مؤلفه‌های آن دارند.نتیجه‌گیری: با توجه به تأثیر مستقیم ظرفیت‌سازی دانش فردی بر افزایش درآمد و رضایت از کسب‌وکار، پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی کارآفرینان خرد کشاورز با تمرکز بر توسعه مهارت‌های شبکه‌سازی، دانش‌سازی و مدیریت کسب‌وکار طراحی و اجرا شود تا زمینه ارتقاء عملکرد اقتصادی و پایداری فعالیت‌های کارآفرینانه در بخش کشاورزی فراهم گردد. ضروری است سیاست‌گذاران و نهادهای متولی توسعه روستایی و کشاورزی، برنامه‌های آموزشی هدفمند و مداخلات توانمندساز را با تمرکز بر ارتقاء مهارت‌های شبکه‌سازی، دانش‌سازی و مدیریت کسب‌وکار طراحی و اجرا نمایند. این اقدام می‌تواند زمینه‌ساز بهبود عملکرد اقتصادی، پایداری فعالیت‌های کارآفرینانه و بهره‌برداری مؤثرتر از ظرفیت‌های انسانی در بخش کشاورزی باشد.