احکام فقهی دریافت سپرده از دیدگاه اندیشمندان مسلمان براساس تمدن اسلامی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه آزاد قم

2 استاد دانشگاه آزاد قم

3 دانشجوی دکتری رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی آزاد قم

doi
چکیده

بانک‌ها با در اختیار داشتن پول قابل توجهی از بخش پولی کشور نقش عمده ای در اقتصاد داشته و دولت‌ها با نظارت بر آنها به عنوان اهرم نیرومندی در نیل به اهداف اقتصادی خود از آنها استفاده می‌کنند. در اسلام، ضرورت استقرار نظام حقوقی و اقتصادی اسلامی مطرح و نظام بانکداری برمبنای حذف ربا با تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا قرار دارد. از اینرو مهمترین مسائل بانک، تامین منابع از راه سپرده پذیری و تسهیلات است، که چون ماهیت آن قرض با بهره است از نظر اسلام ربا و ممنوع شمرده شده است. بر این اساس عده‌ای از متفکرین مسلمان برای استفاده از این پدیده ابتدا تلاش نمودند با حفظ عملیات بانکداری متعارف توجیح‌های شرعی پیدا کنند اما در عمل استدلالی که مورد پذیرش علمای دین باشد بدست نیامد، لذا برخی اندیشمندان اسلامی درصدد طراحی بانکی براساس معاملات اسلامی برآمدند که نتیجه آن امروزه در قالب بانک‌های بدون ربا و اسلامی در سراسر دنیا قابل مشاهده است.