فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فضای سایبری به‌عنوان یک پدیده نوین و گسترده در دنیای دیجیتال، تأثیرات ژرفی بر زندگی انسان‌ها، روابط اجتماعی، و نحوه تعاملات افراد با یکدیگر داشته است. از آنجایی که افعال مکلفین، موضوع برای استنباط احکام شرعی مرتبط با آن است، ضرورت دارد که فقه سایبری با هدف استنباط احکام مکلفین هم در فضای سایبری و هم اصل فضای سایبری مورد برسی واقع گردد. از این­رو؛ این مقاله به بررسی ماهیت فقهی فضای سایبری از منظر فقه اسلامی پرداخته و به تحلیل ابعاد مختلف آن از جنبه‌های حقوقی، اخلاقی و اجتماعی می‌پردازد. با توجه به ویژگی‌های خاص فضای سایبری مانند بی‌مرزی، تعاملات غیرحضوری، و تولید و توزیع اطلاعات به‌صورت گسترده، این مقاله در تلاش است تا ضمن تحلیل مفاهیم کلیدی چون حریم خصوصی، مالکیت دیجیتال و آزادی‌های فردی، به چالش‌های فقهی موجود در این فضا نیز پرداخته و پاسخ‌هایی مبتنی بر اصول فقه اسلامی ارائه دهد. از جمله چالش‌های مهمی که در این مقاله بررسی می‌شود، می‌توان به مسئولیت فقهی کاربران و تولیدکنندگان محتوا، نظارت دولتی، و مقابله با جرائم سایبری در فضای دیجیتال اشاره کرد. همچنین، مقاله به ضرورت بازتعریف فقه در دنیای دیجیتال پرداخته و راهکارهای فقهی برای تطبیق اصول فقهی با تحولات جدید فناوری و فضای سایبری را پیشنهاد می‌دهد. در نهایت، هدف این مقاله فراهم آوردن مبنای فقهی مستحکم برای فهم، نظارت، و مدیریت مسائل فضای سایبری در جوامع اسلامی است تا به‌طور مؤثر و کارآمد با چالش‌های فقهی این فضا مواجه شویم. پژوهش حاضر داده­ها را به صورت کتابخانه­ای جمع آوری و به صورت توصیفی-تحلیلی بررسی می­نماید.