فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و هدف: در عصر حاضر زیست‌پذیری به‌دلیل فراهم کردن کیفیت بالای زندگی موضوع مطرح در سطح جهانی است. جنبش مدرنیسم و جریان جهانی‌شدن در طول قرن چهاردهم شمسی توسعه و تکامل شهرهای اسلامی به‌ویژه شهرهای ایرانی - اسلامی را تحت تأثیر قرار داده‌است. بانفوذ عناصر شهرهای غربی در شهرهای ایرانی ماهیت و محتوای شهرهای معاصر ایرانی دستخوش تغییرات جدی شده و کیفیت زندگی را متأثر‌ساخته است. زیست‌پذیری با کمک فضاهای باز عمومی، خیابان‌های پرجنب‌وجوش، میدان‌های محوطه‌سازی‌شده، مبلمان خیابانی و امکانات مختلف عمومی که به متحرک‌کردن محله کمک می‌کند، افزایش قابلیت زیست در شهر را به‌دنبال دارد. به‌دلیل اهمیت کیفیت زندگی در شهرهای ایرانی اسلامی هدف این پژوهش بررسی رابطه زیست‌پذیری شهری و شاخص‌های شهر ایرانی - اسلامی است.روش‌شناسی: جامعه مورد مطالعه پژوهش، مطالعات در دسترس فارسی در بازه زمانی 1390-1400 است. با‌ توجه به منابع متعدد در دسترس در مورد شهر ایرانی - اسلامی، از روش فراترکیب مقالات استفاده‌شده است. تعداد 27 مقاله با موضوع شهر ایرانی- اسلامی و 29 مقاله با موضوع زیست‌پذیری شهری انتخاب شدند. روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و با بهره‌مندی از شیوه‌ی تحلیل محتوی است.یافته‌ها و بحث: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد زیست‌پذیری شهری و شهر ایرانی اسلامی اشتراکات زیادی با هم دارند و با هم همسو هستند. بنابراین می‌توان شاخص‌های زیست‌پذیری شهری را جهت بهبود کیفیت زندگی و زیست در شهرهای ایرانی - اسلامی  به کاربرد. این امر مستلزم آن است که این شاخص‌ها ابتدا با توجه به شرایط جغرافیایی، ارزش‌ها و فرهنگ اسلامی ما بومی‌سازی شود. در شهر اسلامی تمام ابعاد به یکدیگر وابسته هستند. بعد اقتصاد از ابعاد مهم در شهر است که دیگر ابعاد را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و شهری بدون فقر و با عدالت اقتصادی، شهری با عدالت اجتماعی را به‌وجود می‌آورد و به‌بیانی واضح‌تر شهری با اقتصاد سالم، شهروندانی سالم خواهد داشت. شهروند سالم و مسلمان شهر اسلامی را به‌وجود خواهد آورد.نتیجه‌گیری: ویژگی‌های زیست‌پذیری شهری با ویژگی‌های شهر ایرانی-اسلامی هم‌پوشانی دارد و تقریباً تمام ویژگی‌های زیست‌پذیری شهری به‌طور مستقیم و غیر‌مستقیم در قرآن کریم و روایات بیان‌شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد شاخص‌های محله‌محوری، نوع فضاهای شهری، بافت شهر، نشانه و نماد، فضاهای پاسخگو به نیاز شهروندان، معماری همساز با اقلیم، مسکن، حمل‌و‌نقل، دسترسی، پیاده‌محوری، جهت‌یابی، مقیاس انسانی، محصوریت، کاربری مختلط، همجواری، تنوع‌گرایی، کارآیی، اداره شهر، ایمنی، زیباگرایی در بعد کالبدی و شاخص‌های حقوق شهروندی و همسایگی، آسایش و آرامش، احترام، انسان‌گرایی، هویت، عدالت و برابری، سرزندگی، آزادی اجتماعی، امنیت، مشارکت، هویت، عدالت و برابری، تعامل اجتماعی، سرزندگی، تعادل، اعتماد اجتماعی، آموزش، فقرزدایی، انسجام اجتماعی و قانونمندی‌های اجتماعی در بعد اجتماعی و شاخص‌های عدالت اقتصادی، تولید محصول(کالاهای مصرفی و سرمایه‌گذاری) در بعد اقتصادی و شاخص‌های طبیعت‌گرایی، پاکیزگی، سلامت، کاهش آلودگی، حفظ محیط‌زیست، اهمیت آب، نور و روشنایی، جلوگیری از آفات مشترک هستند و شاخص‌های بدون رابطه به‌طور غیر‌مستقیم در قرآن کریم و روایات وجود دارند.