بررسی پاسخ های حقوق کیفری به اطفال و نوجوانان متهم در مرحله پیش دادرسی با مطالعه تطبیقی نظام حقوقی ایران و اسناد بین المللی حقوق بشری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. رایانامه: syavosh.hadipoorq@yahoo.com

2 دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران (نویسنده مسئول). رایانامه: karamjanipour@gmail.com

3 استادیار گروه حقوق عمومی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. رایانامه: ftd-salehi@yahoo.com

doi
10.30495/alr.2021.1941021.2175
چکیده

زمینه و هدف: در آیین دادرسی کیفری نوین، کارکرد نهادهای پیش دادرسی تا اندازه ای متحول شده است. چنان که؛ دیگر این نهادها صرفاً به دنبال تعقیب متهمان و گردآوری دلیل جهت اثبات دعوای کیفری نیستند، بلکه گاه به مناسبت به آن ها اختیار داده شده تا از شماری ضمانت اجراها برای پاسخ دهی به جرم بهره گیرند. در واقع، این نهادها که پیشتر فقط آماده کننده ی پرونده های کیفری بودند، این روزها علاوه بر انجام دادن این تکالیف سنتی خود، در راستای تعیین سرنوشت دعوای کیفری آن هم در مرحله پیش دادرسی گام بر می‌دارند. این سیاست که به توسعه یافتن ماموریت نهادهای پیش دادرسی انجامیده است، اسباب قضاوتی شدن مرحله پیش دادرسی را پدید آورده است.روش: مقاله حاضر با روش توصیفی و تحلیلی نگارش شده است.یافته ها و نتایج: قضاوتی شدن مرحله پیش دادرسی به این معناست که نهادهای تعقیب و تحقیق کننده نیز مانند دادگاه ها می‌توانند به مناسبت و با توجه به شرایط اطفال و نوجوانان متهم، به ارائه یک پاسخ بازپرورانه، توان گیرانه و چه بسا ترمیمی مبادرت ورزند. در بررسی حقوق کیفری ایران، روشن شد که قانون گذار با رعایت ممنوعیت های مقرر در اسناد بین المللی حقوق بشری و اعمال پاسخ های اصلاحی و تربیتی رویکرد اصلاح و درمان را مبنای قانونگذاری خود قرار داده اند. البته تنوع و غنای پاسخ های اصلاحی - تربیتی مقرر در برابر اطفال و نوجوانان چشم گیر نبوده است.