بررسی تغییرات دهه‌ای احتمال تداوم بارش ایران زمین طی چهار دهه اخیر (1394-1355)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استاد اقلیم شناسی ،دانشگاه زنجان، زنجان ، ایران

3 دانشیار علوم محیط زیست ، دانشگاه زنجان ، زنجان ، ایران

doi
10.22131/sepehr.2023.1995956.2967
چکیده

نمودها و جلوه های تغییرات اقلیمی، به عنوان یکی از واقعیت­ های طبیعی، به طور آشکاری قابل ردیابی است. این رویدادها به شکل ناهنجاری و یا نوساناتی در فراسنج های اقلیمی نظیر بارش، دما وغیره ایجاد می ­شوند. به منظور بررسی تغییرات دهه­ ای احتمال تداوم بارش ایران زمین طی چهار دهه اخیر (سال 1355 تا 1394) از پایگاه داده اسفزاری نسخه سوم حاصل میان یابی داده های بارش روزانه 2188 ایستگاه همدید، اقلیمی و باران سنجی سازمان هواشناسی به مدت 46 سال از1349 تا 1394 استفاده شد. ابتدا روز بارانی براساس روشی نوین تعریف شد. سپس احتمال تداوم بارش طی دوره آماری 1394-1349 از طریق زنجیره مارکوف بدست آمد. نتایج نشان داد بیشترین احتمال تداوم ­و تغییرات آن ­طی تداوم یک تا هفت روزه بارش در ساحل غربی و شرقی خزر و شمال غرب ایران و جنوب البرز­ دیده شده است. پهنۀ وسیعی از ایران احتمال رخداد بارش یک روزه و تداوم دو روزه بارش را تجربه کرده اند. در تداوم های بالاتر میزان درصد احتمال پهنه های زیر پوشش کاهش می­ یافت. طی دهه آخر -سال 1385 تا سال 1394- گسترۀ تغییرات نواحی نسبت به سه دهه قبلی بیشتر بود. کم­ترین میزان تغییرات مربوط به جنوب ایران است. ­میزان درصد احتمال تغییرات طی تداوم های بالاتر کاهش را نشان می­دهد. در این میان تنها دو استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان بیشترین تغییر احتمال تداوم بارش یک تا هفت روزه را تجربه کرده اند. بنابراین تغییرات احتمالی تداوم بارش در نیمه جنوبی کشور عمدتاً کمتر بود.